।athātaḥ sudhākalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ|
Chapter 10
सुधाकल्पोऽध्यायः
The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation
In this chapter (the chapter's own summary, verses 21-22)
तत्र श्लोकौ-सौवीरकादिभिः सप्त सर्पिषा च रसेन च।पानकं घ्रेयलेहौ च योगा यूषादिभिस्त्रयः॥
verse 21 →द्वौ शुष्कमत्स्यमांसाभ्यां सुरैका द्वे च सर्पिषी।महावृक्षस्य योगास्ते विंशतिः समुदाहृताः॥
verse 22 →Tap any word of the original to see its meaning.
॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||
।virecanānāṃ sarveṣāṃ sudhā tīkṣṇatamā matā| ॥ ३ ॥saṅghātaṃ hi bhinattyāśu doṣāṇāṃ kaṣṭavibhramā|| 3 ||
।tasmānnaiṣā mṛdau koṣṭhe prayoktavyā kadācana| ॥ ४ ॥na doṣanicaye cālpe sati mārgaparikrame|| 4 ||
।pāṇḍurogodare gulme kuṣṭhe dūṣīviṣārdite| ॥ ५ ॥śvayathau madhumehe ca doṣavibhrāntacetasi|| 5 ||
।rogairevaṃvidhairgrastaṃ jñātvā saprāṇamāturam| ॥ ६ ॥prayojayenmahāvṛkṣaṃ samyak sa hyavacāritaḥ|| 6 ||
।sadyo harati doṣāṇāṃ mahāntamapi saṃcayam| ॥ ७ ॥dvividhaḥ sa mato'lpaiśca bahubhiścaiva kaṇṭakaiḥ|| 7 ||
।sutīkṣṇaiḥ kaṇṭakairalpaiḥ pravaro bahukaṇṭakaḥ| ॥ ८ ॥sa nāmnā snugguḍā nandā sudhā nistriṃśapatrakaḥ|| 8 ||
।tau vipāṭyāharet kṣīraṃ śastreṇa matimān bhiṣak| ॥ ९ ॥dvivarṣaṃ vā trivarṣaṃ vā śiśirānte viśeṣataḥ|| 9 ||
।bilvādīnāṃ bṛhatyā vā kaṇṭakāryāstathaikaśaḥ| ॥ १० ॥kaṣāyeṇa samāṃśaṃ taṃ kṛtvā'ṅgāreṣu śoṣayet|| 10 ||
।tataḥ kolasamāṃ mātrāṃ pibet sauvīrakeṇa vā| ॥ ११ ॥tuṣodakena kolānāṃ rasenāmalakasya vā|| 11 ||
।surayā dadhimaṇḍena mātuluṅgarasena vā| ॥ १२ ॥sātalāṃ kāñcanakṣīrīṃ śyāmādīni kaṭutrikam|| 12 ||
।yathopapatti saptāhaṃ sudhākṣīreṇa bhāvayet| ॥ १३ ॥kolamātrāṃ ghṛtenātaḥ pibenmāṃsarasena vā|| 13 ||
।tryūṣaṇaṃ triphalāṃ dantīṃ citrakaṃ trivṛtāṃ tathā| ॥ १४ ॥snukkṣīrabhāvitaṃ samyagvidadhyādguḍapānakam|| 14 ||
।trivṛtāragvadhaṃ dantīṃ śaṅkhinīṃ saptalāṃ samam| ॥ १५ ॥gomūtre rajanīṃ kṛtvā śoṣayedātape tataḥ|| 15 ||
।saptāhaṃ bhāvayitvaivaṃ snukkṣīreṇāparaṃ punaḥ| ॥ १६ ॥saptāhaṃ bhāvayecchuṣkaṃ tatastenāpi bhāvitam|| 16 ||
।gandhamālyaṃ tadāghrāya prāvṛtya paṭameva ca| ॥ १७ ॥sukhamāśu viricyante mṛdukoṣṭhā narādhipāḥ|| 17 ||
।śyāmātrivṛtkaṣāyeṇa snukkṣīraghṛtaphāṇitaiḥ| ॥ १८ ॥lehaṃ paktvā virekārthaṃ lehayenmātrayā naram|| 18 ||
।pāyayettu sudhākṣīraṃ yūṣairmāṃsarasairghṛtaiḥ| ॥ १९ ॥bhāvitāñchuṣkamatsyān vā māṃsaṃ vā bhakṣayennaraḥ|| 19 ||
।kṣīreṇāmalakaiḥ sarpiścaturaṅgulavat pacet| ॥ २० ॥surāṃ vā kārayet kṣīre ghṛtaṃ vā pūrvavat pacet|| 20 ||
-tatra ślokau- ।sauvīrakādibhiḥ sapta sarpiṣā ca rasena ca| ॥ २१ ॥pānakaṃ ghreyalehau ca yogā yūṣādibhistrayaḥ|| 21 ||
।dvau śuṣkamatsyamāṃsābhyāṃ suraikā dve ca sarpiṣī| ॥ २२ ॥mahāvṛkṣasya yogāste viṃśatiḥ samudāhṛtāḥ|| 22 ||
॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte'prāpte dṛḍhabalasaṃpūrite kalpasthāne sudhākalpo nāma daśamo'dhyāyaḥ||10||