Bharat Samhita

Chapter 3

इक्ष्वाकुकल्पोऽध्यायः

The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation

In this chapter (the chapter's own summary, verses 21-23)

तत्र श्लोकाः-पयस्यष्टौ सुरामण्डमस्तुतक्रेषु च त्रयः।घ्रेयं सपललं तैलं वर्धमानाः फलेषु षट्॥

verse 21 →

घृतमेकं कषायेषु नवान्ये मधुकादिषु।अष्टौ वर्तिक्रिया लेहाः पञ्च मन्थो रसस्तथा॥

verse 22 →

योगा इक्ष्वाकुकल्पे ते चत्वारिंशच्च पञ्च च।उक्ता महर्षिणा सम्यक् प्रजानां हितकाम्यया॥

verse 23 →

Tap any word of the original to see its meaning.

Ca. Ka. 3/1

॥ १ ॥athāta ikṣvākukalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

Ca. Ka. 3/2

॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

Ca. Ka. 3/3

।siddhaṃ vakṣyāmyathekṣvākukalpaṃ yeṣāṃ praśasyate| ॥ ३ ॥lambā'tha kaṭukālābūstumbī piṇḍaphalā tathā|| 3 ||

Ca. Ka. 3/4

।ikṣvākuḥ phalinī caiva procyate tasya kalpanā| ॥ ४ ॥kāsaśvāsaviṣacchardijvarārte kaphakarṣite|| 4 ||

Ca. Ka. 3/5

।pratāmyati nare caiva vamanārthaṃ tadiṣyate| ॥ ५ ॥apuṣpasya pravālānāṃ muṣṭiṃ prādeśasaṃmitam|| 5 ||

Ca. Ka. 3/6

।kṣīraprasthe śṛtaṃ dadyāt pittodrikte kaphajvare| ॥ ६ ॥puṣpādiṣu ca catvāraḥ kṣīre jīmūtake yathā|| 6 ||

Ca. Ka. 3/7

।yogā haritapāṇḍūnāṃ surāmaṇḍena pañcamaḥ| ॥ ७ ॥phalasvarasabhāgaṃ ca triguṇakṣīrasādhitam|| 7 ||

Ca. Ka. 3/8

।uraḥsthite kaphe dadyāt svarabhede ca pīnase| ॥ ८ ॥jīrṇe madhyoddhṛte kṣīraṃ prakṣipettadyadā dadhi|| 8 ||

Ca. Ka. 3/9

।jātaṃ syāt sakaphe kāse śvāse vamyāṃ ca tat pibet| ॥ ९ ॥ajākṣīreṇa bījāni bhāvayet pāyayeta ca|| 9 ||

Ca. Ka. 3/10

।viṣagulmodaragranthigaṇḍeṣu ślīpadeṣu ca| ॥ १० ॥mastunā vā phalānmadhyaṃ pāṇḍukuṣṭhaviṣārditaḥ|| 10 ||

Ca. Ka. 3/11

।tena takraṃ vipakvaṃ vā sakṣaudralavaṇaṃ pibet| ॥ ११ ॥tumbyā phalarasaiḥ śuṣkaiḥ sapuṣpairavacūrṇitam|| 11 ||

Ca. Ka. 3/12

।chardayenmālyamāghrāya gandhasaṃpatsukhocitaḥ| ॥ १२ ॥bhakṣayet phalamadhyaṃ vā guḍena palalena ca|| 12 ||

Ca. Ka. 3/13

।ikṣvākuphalatailaṃ vā siddhaṃ vā pūrvavadghṛtam| ॥ १३ ॥pañcāśaddaśavṛddhāni phalādīnāṃ yathottaram|| 13 ||

Ca. Ka. 3/14

।pibedvimṛdya bījāni kaṣāyeṣvāśataṃ pṛthak| ॥ १४ ॥yaṣṭyāhvakovidārādyairmuṣṭimantarnakhaṃ pibet|| 14 ||

Ca. Ka. 3/15

।kaṣāyaiḥ kovidārādyairmātrāśca phalavat smṛtāḥ| ॥ १५ ॥bilvamūlakaṣāyeṇa tumbībījāñjaliṃ pacet|| 15 ||

Ca. Ka. 3/16

।pūtasyāsya trayo bhāgāścaturthaḥ phāṇitasya tu| ॥ १६ ॥saghṛto bījabhāgaśca piṣṭānardhāṃśikāṃstathā|| 16 ||

Ca. Ka. 3/17

।mahājālinijīmūtakṛtavedhanavatsakān| ॥ १७ ॥taṃ lehaṃ sādhayeddarvyā ghaṭṭayanmṛdunā'gninā|| 17 ||

Ca. Ka. 3/18

।yāvat syāttantumattoye patitaṃ tu na śīryate| ॥ १८ ॥taṃ lihanmātrayā lehaṃ pramathyāṃ ca pibedanu|| 18 ||

Ca. Ka. 3/19

।kalpa eṣo'gnimanthādau catuṣke pṛthagucyate| ॥ १९ ॥śaktubhirvā pibenmanthaṃ tumbīsvarasabhāvitaiḥ|| 19 ||

Ca. Ka. 3/20

।kaphaje'tha jvare kāse kaṇṭharogeṣvarocake| ।gulme mehe praseke ca kalkaṃ māṃsarasaiḥ pibet| ॥ २० ॥naraḥ sādhu vamatyevaṃ na ca daurbalyamaśnute|| 20 ||

Ca. Ka. 3/21

-tatra ślokāḥ- ।payasyaṣṭau surāmaṇḍamastutakreṣu ca trayaḥ| ॥ २१ ॥ghreyaṃ sapalalaṃ tailaṃ vardhamānāḥ phaleṣu ṣaṭ|| 21 ||

Ca. Ka. 3/22

।ghṛtamekaṃ kaṣāyeṣu navānye madhukādiṣu| ॥ २२ ॥aṣṭau vartikriyā lehāḥ pañca mantho rasastathā|| 22 ||

Ca. Ka. 3/23

।yogā ikṣvākukalpe te catvāriṃśacca pañca ca| ॥ २३ ॥uktā maharṣiṇā samyak prajānāṃ hitakāmyayā|| 23 ||

Ca. Ka. 3

॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte'prāpte dṛḍhabalasaṃpūrite kalpasthāne ikṣvākukalpo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ||3||