Bharat Samhita

Chapter 4

महतीगर्भावक्रान्तिशारीरम्

The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation

In this chapter (the chapter's own summary, verses 42-45)

तत्र श्लोकाः-निमित्तमात्मा प्रकृतिर्वृद्धिः कुक्षौ क्रमेण च।वृद्धिहेतुश्च गर्भस्य पञ्चार्थाः शुभसंज्ञिताः॥

verse 42 →

अजन्मनि च यो हेतुर्विनाशे विकृतावपि।इमांस्त्रीनशुभान् भावानाहुर्गर्भविघातकान्॥

verse 43 →

शुभाशुभसमाख्यातानष्टौ भावानिमान् भिषक्।सर्वथा वेद यः सर्वान् स राज्ञः कर्तुमर्हति॥

verse 44 →

अवाप्त्युपायान् गर्भस्य स एवं ज्ञातुमर्हति।ये च गर्भविघातोक्ता भावास्तांश्चाप्युदारधीः॥

verse 45 →

Tap any word of the original to see its meaning.

Ca. Śā. 4/1

॥ १ ॥athāto mahatīṃ garbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

Ca. Śā. 4/2

॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

Ca. Śā. 4/3

, , , , , , , , ॥ ३ ॥yataśca garbhaḥ saṃbhavati, yasmiṃśca garbhasaṃjñā, yadvikāraśca garbhaḥ, yayā cānupūrvyā'bhinirvartate kukṣau, yaścāsya vṛddhihetuḥ, yataścāsyājanma bhavati, yataśca jāyamānaḥ kukṣau vināśaṃ prāpnoti, yataśca kārtsnyenāvinaśyan vikṛtimāpadyate, tadanuvyākhyāsyāmaḥ|| 3 ||

Ca. Śā. 4/4

।mātṛtaḥ pitṛta ātmataḥ sātmyato rasataḥ sattvata ityetebhyo bhāvebhyaḥ samuditebhyo garbhaḥ saṃbhavati| ॥ ४ ॥tasya ye ye'vayavā yato yataḥ saṃbhavataḥ saṃbhavanti tān vibhajya mātṛjādīnavayavān pṛthak pṛthaguktamagre|| 4 ||

Ca. Śā. 4/5

॥ ५ ॥śukraśoṇitajīvasaṃyoge tu khalu kukṣigate garbhasaṃjñā bhavati|| 5 ||

Ca. Śā. 4/6

।garbhastu khalvantarikṣavāyvagnitoyabhūmivikāraścotanādhiṣṭhānabhūtaḥ| , ॥ ६ ॥evamanayā yuktyā pañcamahābhūtavikārasamudāyātmako garbhaścetanādhiṣṭhānabhūtaḥ, sa hyasya ṣaṣṭho dhāturuktaḥ|| 6 ||

Ca. Śā. 4/7

।yayā cānupūrvyā'bhinirvartate kukṣau tāṃ vyākhyāsyāmaḥ-gate purāṇe rajasi nave cānasthite śuddhasnātāṃ striyamavyāpannayoniśoṇitagarbhāśayāmṛtumatīmācakṣmahe| , ।tayā saha tathābhūtayā yadā pumānavyāpannabījo miśrībhāvaṃ gacchati, tadā tasya harṣodīritaḥ paraḥ śarīradhātvātmā śukrabhūto'ṅgādaṅgāt saṃbhavati| ॥ ७ ॥sa tathā harṣabhūtenātmanodīritaścaadhiṣṭhitaśca bījarūpo dhātuḥ puruṣaśarīrādabhiviṣpattyocitena pathā garbhāśayamanupraviśyārtavenābhisaṃsargameti|| 7 ||

Ca. Śā. 4/8

; ।tatra pūrvaṃ cetanādhātuḥ sattvakaraṇo guṇagrahaṇāya pravartate; sa hi hetuḥ kāranaṃ nimittamakṣaraṃ kartā mantā veditā boddhā draṣṭā dhātā brahmā viśvakarmā viśvarūpaḥ puruṣaḥ prabhavo'vyayo nityo guṇī grahaṇaṃ pradhānamavyaktaṃ jīvo jñaḥ pudgalaścetanāvān vibhurbhūtātmā cendriyātmā cāntarātmā ceti| , , ; , ।sa guṇopādānakāle'ntarikṣaṃ pūrvamanyebhyo guṇebhya upādatte, yathāpralayātyaye sisṛkṣurbhūtānyakṣarabhūta ātmā sattvopādānaḥ pūrvataramākāśaṃ sṛjati, tataḥ krameṇa vyaktataraguṇān dhātūn vāyvādikāṃścaturaḥ; tathā dehagrahaṇe'pi pravartamānaḥ pūrvataramākāśamevopādatte, tataḥ krameṇa vyaktataraguṇān dhātūn vāyvādikāṃścaturaḥ| ॥ ८ ॥sarvamapi tu khalvetadguṇopādānamaṇunā kālena bhavati|| 8 ||

Ca. Śā. 4/9

॥ ९ ॥sa sarvaguṇavān garbhatvamāpannaḥ prathame māsi saṃmūrcchitaḥ sarvadhātukaluṣīkṛtaḥ kheṭabhūto bhavatyavyaktavigrahaḥ sadasadbhūtāṅgāvayavaḥ|| 9 ||

Ca. Śā. 4/10

।dvitīye māsi ghanaḥ saṃpadyate piṇḍaḥ peśyarbudaṃ vā| , , ॥ १० ॥tatra ghanaḥ puruṣaḥ, peśī strī, arbudaṃ napuṃsakam|| 10 ||

Ca. Śā. 4/11

॥ ११ ॥tṛtīye māsi sarvendriyāṇi sarvāṅgāvayavāśca yaugapadyenābhinirvartante|| 11 ||

Ca. Śā. 4/12

।tatrāsya kecidaṅgāvayavā mātṛjādīnavayavān vibhajya pūrvamuktā yathāvat | ।mahābhūtavikārapravibhāgena tvidānīmasya tāṃścaivāṅgāvayavān kāṃścit paryāyāntareṇāparāṃścānuvyākhyāsyāmaḥ| ।mātṛjādayo'pyasya māhābhūtavikārā eva| , , , , ॥ १२ ॥tatrāsyākāśātmakaṃ śabdaḥ śrotraṃ lāghavaṃ saukṣmyaṃ vivekaśca, vāyvātmakaṃ sparśaḥ sparśanaṃ raukṣyaṃ preraṇaṃ dhātuvyūhanaṃ ceṣṭāśca śārīryaḥ, agnyātmakaṃ rūpaṃ darśanaṃ prakāśaḥ paktirauṣṇyaṃ ca , abātmakaṃ raso rasanaṃ śaityaṃ mārdavaṃ snehaḥ kledaśca, pṛthivyātmakaṃ gandho ghrāṇaṃ gauravaṃ sthairyaṃ mūrtiśceti|| 12 ||

Ca. Śā. 4/13

।evamayaṃ lokasaṃmitaḥ puruṣaḥ| , ; ॥ १३ ॥yāvanto hi loke mūrtimanto bhāvaviśeṣāstāvantaḥ puruṣe, yāvantaḥ puruṣe tāvanto loke iti; budhāstvevaṃ draṣṭumicchanti|| 13 ||

Ca. Śā. 4/14

; ।evamasyevdriyāṇyaṅgāvayavāśca yaugapadyenābhinirvartante'nyatra tebhyo bhāvebhyo ye'sya jātasyottarakālaṃ jāyante; tadyathā-dantā vyañjanāni vyaktībhāvastathāyuktāni cāparāṇi| , । , ।eṣā prakṛtiḥ, vikṛtiḥ punarato'vyathā| santi khalvasmin garbhe kecinnityā bhāvāḥ, santi cānityāḥ kecit| , ।tasya ya evāṅgāvayavāḥ santiṣṭhante, ta eva strīliṅgaṃ puruṣaliṅgaṃ napuṃsakaliṅgaṃ vā bibhrati| , ।tatra strīpuruṣayorye vaiśeṣikā bhāvāḥ pradhānasaṃśrayā guṇasaṃśrayāśca, teṣāṃ yato bhūyastvaṃ tato'nyatarabhāvaḥ| , , ॥ १४ ॥tadyathā-klaibyaṃ bhīrutvamavaiśāradyaṃ moho'navasthānamadhogurutvamasahanaṃ śaithilyaṃ mārdavaṃ garbhāśayabījabhāgastathāyuktāni cāparāṇi strīkarāṇi, ato viparītāni puruṣakarāṇi, ubhayabhāgāvayavā napuṃsakakarāṇi bhavanti|| 14 ||

Ca. Śā. 4/15

, , , ।tasya yatkālamevendriyāṇi saṃtiṣṭhante, tatkālameva cetasi vedanā nirbandhaṃ prāpnoti;tasmāttadā prabhṛti garbhaḥ spandate, prārthayate ca janmāntarānubhūtaṃ yat kiṃcit, taddvaihṛdayyamācakṣate vṛddhāḥ| ; ।mātṛjaṃ cāsya hṛdayaṃ mātṛhṛdayenābhisaṃbaddhaṃ bhavati rasavāhinībhiḥ saṃvāhinībhiḥ; tasmāttayostābhirbhaktiḥ saṃspandate | ।taccaiva kāraṇamavekṣamāṇā na dvaihṛdayyasya vimānitaṃ garbhamicchanti kartum| ।vimānane hyasya dṛśyate vināśo vikṛtirvā| ।samānayogakṣemā hi tadā bhavati garbheṇa keṣucidartheṣu mātā| ॥ १५ ॥tasmāt priyahitābhyāṃ garbhiṇīṃ viśeṣeṇopacaranti kuśalāḥ|| 15 ||

Ca. Śā. 4/16

।tasyā garbhāpatterdvaihṛdayyasya ca nijñānārthaṃ liṅgāni samāsenopadekṣyāmaḥ| , , ।upacārasādhanaṃ hyasya jñāne, jñānaṃ ca liṅgataḥ, tasmādiṣṭo liṅgopadeśaḥ | ॥ १६ ॥tadyathā-ārtavādarśanamāsyasaṃsravaṇamanannābhilāṣaśchardirarocako'mlakāmatā ca viśeṣeṇa śraddhāpraṇayanamuccāvaceṣu bhāveṣu gurugātratvaṃ cakṣuṣorglāniḥ stanayoḥ stanyamoṣṭhayoḥ stanamaṇḍalayośca kārṣṇyamatyarthaṃ śvayathuḥ pādayorīṣallomarājyudgamo yonyāścāṭālatvamiti garbhe paryāgate rūpāṇi bhavati|| 16 ||

Ca. Śā. 4/17

॥ १७ ॥sā yadyadicchettattadasyai dadyādanyatra garbhopaghātakarebhyo bhāvebhyaḥ|| 17 ||

Ca. Śā. 4/18

; ; , ॥ १८ ॥garbhopaghātakarāstvime bhāvā bhavantiḥ; tadyathā-sarvamatigurūṣṇatīkṣṇaṃ dāruṇāśca ceṣṭāḥ; imāṃścānyānupadiśanti vṛddhāḥ-devatārakṣo'nucaraparirakṣaṇārthaṃ na raktāni vāsāṃsi bibhṛyānna madakarāṇi madyānyabhyavaharenna yānamadhirohenna māṃsamaśnīyāt sarvendriyapratikūlāṃśca bhāvān dūrataḥ parivarjayet, yaccānyadapi kiñcit striyo vidyuḥ|| 18 ||

Ca. Śā. 4/19

।tīvrāyāṃ tu khalu prārthanāyāṃ kāmamahitamapyasyai hitenopahitaṃ dadyāt prārthanāvinayanārtham| ॥ १९ ॥prārthanāsaṃdhāraṇāddhi vāyuḥ prakupito'ntaḥśarīramanucaran garbhasyāpadyamānasya vināśaṃ vairūpyaṃ vā kuryāt|| 19 ||

Ca. Śā. 4/20

, ॥ २० ॥caturthe māsi sthiratvamāpadyate garbhaḥ, tasmāttadā garbhiṇī gurugātratvamadhikamāpadyate viśeṣeṇa|| 20 ||

Ca. Śā. 4/21

, ॥ २१ ॥pañcame māsi garbhasya māṃsaśoṇitopacayo bhavatyadhikamanyebhyo māsebhyaḥ, tasmāttadā garbhiṇī kārśyamāpadyate viśeṣeṇa|| 21 ||

Ca. Śā. 4/22

, ॥ २२ ॥ṣaṣṭhe māsi garbhasya balavarṇopacayo bhavatyadhikamanyebhyo māsebhyaḥ, tasmāttadā garbhiṇī balavarṇahānimāpadyate viśeṣeṇa|| 22 ||

Ca. Śā. 4/23

, ॥ २३ ॥saptame māsi garbhaḥ sarvairbhāvairāpyāyyate, tasmāttadā garbhiṇī sarvākāraiḥ klāntatamā bhavati|| 23 ||

Ca. Śā. 4/24

। , ; । ॥ २४ ॥aṣṭame māsi garbhaśca mātṛto garbhataśca mātā rasahāriṇībhiḥ saṃvāhinībhirmuhurmuhurojaḥ parasparata ādadāte garbhasyāsaṃpūrṇatvāt | tasmāttadā garbhiṇī muhurmuhurmudā yuktā bhavati muhurmuhuśca mlānā, tathā garbhaḥ; tasmāttadā garbhasya janma vyāpattimadbhavatyojaso'navasthitatvāt| taṃ caivārthamabhisamīkṣyāṣṭamaṃ māsamagaṇyamityācakṣate kuśalāḥ|| 24 ||

Ca. Śā. 4/25

।tasminnekadivasātikrānte'pi navamaṃ māsamupādāya prasavakālamityāhurādaśamānmāsāt| , ॥ २५ ॥etāvān prasavakālaḥ, vaikārikamataḥ paraṃ kukṣāvavasthānaṃ garbhasya|| 25 ||

Ca. Śā. 4/26

॥ २६ ॥evamanayā''nupūrvyā'bhinirvartate kukṣau|| 26 ||

Ca. Śā. 4/27

॥ २७ ॥mātrādīnāṃ khalu garbhakarāṇāṃ bhāvānāṃ saṃpadastathā vṛttasya sauṣṭhavānmātṛtaścaivopasnehopasvedābhyāṃ kālapariṇāmāt svabhāvasaṃsiddheśca kukṣau vṛddhiṃ prāpnoti|| 27 ||

Ca. Śā. 4/28

॥ २८ ॥mātrādīnāmeva tu khalu garbhakarāṇāṃ bhāvānāṃ vyāpattinimittamasyājanma bhavati|| 28 ||

Ca. Śā. 4/29

, ॥ २९ ॥ye hyasya kukṣau vṛddhihetusamākhyātā bhāvāsteṣāṃ viparyayādudare vināśamāpadyate, athavā'pyavcirajātaḥ syāt|| 29 ||

Ca. Śā. 4/30

, , , ; , , ।yatastu kārtsnyenāvinaśyan vikṛtimāpadyate, tadnuvyākhyāsyāmaḥ-yadā striyā doṣaprakopaṇoktānyāsevamānāyā doṣāḥ prakupitāḥ śarīramupasarpantaḥ śoṇitagarbhāśayāvupapadyate, na ca kārtsnyena śoṇitagarbhāśayau dūṣayanti, tadeyaṃ garbhaṃ labhate strī; tadā tasya garbhasya mātṛjānāmavayavānāmanyatamo'vayavo vikṛtimāpadyata eko'thavā'neke, yasya yasya hyavayavasya bīje bījabhāge vā doṣāḥ prakopamāpadyante, taṃ tamavayavaṃ vikṛtirāviśati| , ; , ; , , ॥ ३० ॥yadā hyasyāḥ śoṇite garbhāśayabījabhāgaḥ pradoṣamāpadyate, tadā vandhyāṃ janayati; yadā punarasyāḥ śoṇite garbhāśayabījabhāgāvayavaḥ pradoṣamāpadyate, tadā pūtiprajāṃ janayati; yadā tvasyāḥ śoṇite garbhāśayabījabhāgāvayavaḥ strīkarāṇāṃ ca śarīrabījabhāgānāmekadeśaḥ pradoṣamāpadyate, tadā stryākṛtibhūyiṣṭhāmastriyaṃ vārtāṃ nāma janayati, tāṃ strīvyāpadamācakṣate|| 30 ||

Ca. Śā. 4/31

, ; , ; , ; ॥ ३१ ॥evameva puruṣasya yadā bīje bījabhāgaḥ pradoṣamāpadyate, tadā vandhyaṃ janayati; yadā punarasya bīje bījabhāgāvayavaḥ pradoṣamāpadyate, tadā pūtiprajaṃ janayati; yadā tvasya bīje bījabhāgāvayavaḥ puruṣakarāṇāṃ ca śarīrabījabhāgānāmekadeśaḥ pradoṣamāpadyate, tadā puruṣākṛtibhūyiṣṭhamapuruṣaṃ tṛṇaputrikaṃ nāma janayati; tāṃ puruṣavyāpadamācakṣate|| 31 ||

Ca. Śā. 4/32

॥ ३२ ॥etena mātṛjānāṃ pitṛjānāṃ cāvayavānāṃ vikṛtivyākhyānena sātmyajānāṃ rasajānāṃ sattvajānāṃ cāvayavānāṃ vikṛtirvyākhyātā bhavati|| 32 ||

Ca. Śā. 4/33

; ॥ ३३ ॥nirvikāraḥ parastvātmā sarvabhūtānāṃ virniśeṣaḥ; sattvaśarīrayostu viśeṣādviśeṣopalabdhiḥ|| 33 ||

Ca. Śā. 4/34

, ; , ।tatra trayaḥ śarīradoṣā vātapittaśleṣmāṇaḥ, te śarīraṃ dūṣayanti; dvau punaḥ sattvadoṣau rajastamaśca, tau sattvaṃ dūṣayataḥ| , ॥ ३४ ॥tābhyāṃ ca sattvaśarīrābhyāṃ duṣṭābhyāṃ vikṛtirupajāyate, nopajāyate cāpraduṣṭābhyām|| 34 ||

Ca. Śā. 4/35

॥ ३५ ॥tatra śarīraṃ yoniviśeṣāccaturvidhamuktamagre|| 35 ||

Ca. Śā. 4/36

, , ।trividhaṃ khalu sattvaṃśuddhaṃ, rājasaṃ, tāmasamiti| , , ।tatra śuddhamadoṣamākhyātaṃ klyāṇāṃśatvāt, rājasaṃ sadoṣamākhyātaṃ roṣāṃśatvāt, tāmasamapi sadoṣamākhyātaṃ mohāṃśatvāt| ।teṣāṃ tu trayāṇāmapi sattvānāmekaikasya bhedāgramaparisaṅkhyeyaṃ taratamayogāccharīrayoniviśeṣebhyaścānyonyānuvidhānatvācca| , ।śarīraṃ hyapi sattvamanuvidhīyate, sattvaṃ ca śarīram| ॥ ३६ ॥tasmāt katicitsattvabhedānanūkābhinirdeśena nidarśanārthamanuvyākhyāsyāmaḥ|| 36 ||

Ca. Śā. 4/37

॥tadyathā-śuciṃ satyābhisandhaṃ jitātmānaṃ saṃvibhāginaṃ jñānavijñānavacanaprativacanasaṃpannaṃ smṛtimantaṃ kāmakrodhalobhamānamoherṣyāharṣāmarṣāpetaṃ samaṃ sarvabhūteṣu brāhmaṃ vidyāt|| ॥ijyādhyayanavratahomabrahmacaryaparamatithivratamupaśāntamadamānarāgadveṣamohalobharoṣaṃ pratibhāvacanavijṣānopadhāraṇaśaktisaṃpannamārṣaṃ vidyāt|| ॥aiśvaryavantamādeyavākyaṃ yajvānaṃ śūramojasvinaṃ tejasopetamakliṣṭakarmāṇaṃ dīrghadarśinaṃ dharmārthakāmābhiratamaindraṃ vidyāt|| ॥lekhāsthavṛttaṃ prāptakāriṇamasaṃprahāryamutthānavantaṃ smṛtimantamaiśvaryalambhinaṃ vyapagatarāgerṣyādveṣamohaṃ yāmyaṃ vidyāt|| ॥śūraṃ dhīraṃ śucimaśucidveṣiṇaṃ yajvānamambhovihāraratimakliṣṭakarmāṇaṃ sthānakopaprasādaṃ vāruṇaṃ vidyāt|| ॥sthānamānopabhogaparivārasaṃpannaṃ dharmārthakāmanityaṃ śuciṃ sukhavihāraṃ vyaktakopaprasādaṃ kauberaṃ vidyāt|| ॥priyanṛtyagītavāditrollāpakaślokākhyāyiketihāsapurāṇeṣu kuśalaṃ gandhamālyānulepanavasanastrīvihārakāmanityamanasūyakaṃ gāndharvaṃ vidyāt|| ; ॥ ३७ ॥ityenaṃ śuddhasya sattvasya saptavidhaṃ bhedāṃśaṃ vidyāt kalyāṇāṃśatvāt; tatsaṃyogāttu brāhmamatyantaśuddhaṃ vyavasyet|| 37 ||

Ca. Śā. 4/38

॥śūraṃ caṇḍamasūyakamaiśvaryavantamaupadhikaṃ raudramananukrośamātmapūjakamāsuraṃ vidyāt|| ॥amarṣiṇamanubandhakopaṃ chidraprahāriṇaṃ krūramāhārātimātrarucimāmiṣapriyatamaṃ svapnāyāsabahulamīrṣyuṃ rākṣasaṃ vidyāt|| ॥mahāśanaṃ straiṇaṃ strīrahaskāmamaśuciṃ śucidveṣiṇaṃ bhīruṃ bhīṣayitāraṃ vikṛtavihārāhāraśīlaṃ paiśācaṃ vidyāt|| ॥kruddhaśūramakruddhabhīruṃ tīkṣṇamāyāsabahulaṃ saṃtrastagocaramāhāravihāraparaṃ sārpaṃ vidyāt|| ॥āhārakāmamatiduḥkhaśīlācāropacāramasūyakamasaṃvibhāginamatilolupamakarmaśīlaṃ praitaṃ vidyāt|| ॥anuṣaktakāmamajasramāhāravihāraparamanavasthitamamarṣaṇamasaṃcayaṃ śākunaṃ vidyāt|| , ॥ ३८ ॥ityevaṃ khalu rājasasya sattvasya ṣaḍvidhaṃ bhedāṃśaṃ vidyāt, roṣāṃśatvāt|| 38 ||

Ca. Śā. 4/39

॥nirākariṣṇumamedhasaṃ jugupsitācārāhāraṃ maithunaparaṃ svapnaśīlaṃ pāśavaṃ vidyāt|| ॥bhīrumabudhamāhāralubdhamanavasthitamanuṣaktakāmakrodhaṃ saraṇaśīlaṃ toyakāmaṃ mātsyaṃ vidyāt|| ॥alasaṃ kevalamabhiniviṣṭamāhāre sarvabuddhyaṅgahīnaṃ vānaspatyaṃ vid yāt|| ॥ ३९ ॥ityevaṃ tāmasasya sattvasṛya trividhaṃ bhedāṃśaṃ vidyānmohāṃśatvāt|| 39 ||

Ca. Śā. 4/40

; , , , च ॥ ४० ॥ityaparisaṃkhyeyabhedānāṃ trayāṇāmapi sattvānāṃ bhedaikadeśo vyākhyātaḥ; śuddhasya sattvasya saptavidho brahmarṣiśakrayamavaruṇakuberagandharvasattvānukāreṇa, rājasasya ṣaḍvidho daityapiśācarākṣasasarpapretaśakunisattvānukāreṇa, tāmasasya trividhaḥ paśumatsyavanaspatisattvānukāreṇa, kathaṃ ca yathāsattvamupacāraḥ syāditi|| 40 ||

Ca. Śā. 4/41

; , ॥ ४१ ॥kevalaścāyamuddeśo yathoddeśamabhinirdiṣṭo bhavati garbhāvakrāntisaṃprayuktaḥ ; tasya cārthasya vijñāne sāmarthyaṃ garbhakarāṇāṃ ca bhāvānāmanusamādhiḥ, vighātaśca vighātakarāṇāṃ bhāvānāmiti|| 41 ||

Ca. Śā. 4/42

-tatra ślokāḥ- ।nimittamātmā prakṛtirvṛddhiḥ kukṣau krameṇa ca| ॥ ४२ ॥vṛddhihetuśca garbhasya pañcārthāḥ śubhasaṃjñitāḥ|| 42 ||

Ca. Śā. 4/43

।ajanmani ca yo heturvināśe vikṛtāvapi| ॥ ४३ ॥imāṃstrīnaśubhān bhāvānāhurgarbhavighātakān|| 43 ||

Ca. Śā. 4/44

।śubhāśubhasamākhyātānaṣṭau bhāvānimān bhiṣak| ॥ ४४ ॥sarvathā veda yaḥ sarvān sa rājñaḥ kartumarhati|| 44 ||

Ca. Śā. 4/45

।avāptyupāyān garbhasya sa evaṃ jñātumarhati| ॥ ४५ ॥ye ca garbhavighātoktā bhāvāstāṃścāpyudāradhīḥ|| 45 ||

Ca. Śā. 4

॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte śārīrasthāne mahatīgarbhāvakrāntiśārīraṃ nāma caturthe'dhyāyaḥ||4||