॥ १ ॥அதா²த꞉ ஶரீரவிசயம்ʼ ஶாரீரம்ʼ வ்யாக்²யாஸ்யாம꞉|| 1 ||
அத்தியாயம் 6
शरीरविचयशारीरम्
இந்த நூலின் தமிழ் மொழிபெயர்ப்பு தயாராகிக்கொண்டிருக்கிறது. இப்போதைக்கு மூலமும் அதன் தமிழ் எழுத்துப்பெயர்ப்பும் காட்டப்படுகின்றன. இந்தி மொழிபெயர்ப்புடன் படியுங்கள்
இந்த அத்தியாயத்தில் (அத்தியாயத்தின் சொந்தச் சுருக்கம், ஸ்லோகங்கள் 31-34)
तत्र श्लोकाः-शरीरं यद्यथा तच्च वर्तते क्लिष्टमामयैः।यथा क्लेशं विनाशं च याति ये चास्य धातवः॥
ஸ்லோகம் 31 →वृद्धिह्रासौ यथा तेषां क्षीणानामौषधं च यत्।देहवृद्धिकरा भावा बलवृद्धिकराशचये ॥
ஸ்லோகம் 32 →लरिणामकरा भावा या च तेषां लृथक् क्रिया।मलाख्याः संप्रसादाख्या धातवः प्रश्न एव च॥
ஸ்லோகம் 33 →नवको निर्णयश्चास्य विधिवत् संप्रकाशितः।तथ्यः शरीरविचये शारीरे लरमर्षिणा॥
ஸ்லோகம் 34 →மூலத்தின் எந்தச் சொல்லையும் தொடுங்கள் - அதன் பொருள் தோன்றும்.
॥ २ ॥இதி ஹ ஸ்மாஹ ப⁴க³வாநாத்ரேய꞉|| 2 ||
।ஶரீரவிசய꞉ ஶரீரோபகாரார்த²மிஷ்யதே| ।ஜ்ஞாத்வா ஹி ஶரீரதத்த்வம்ʼ ஶரீரோபகாரகரேஷு பா⁴வேஷு ஜ்ஞாநமுத்பத்³யதே| ॥ ३ ॥தஸ்மாச்ச²ரீரவிசயம்ʼ ப்ரஶம்ʼஸந்தி குஶலா꞉|| 3 ||
। शरीरे ।தத்ர ஶரீரம்ʼ நாம சேதநாதி⁴ஷ்டா²நபூ⁴தம்ʼ பஞ்சமஹாபூ⁴தவிகாரஸமுதா³யாத்மகம்ʼ ஸமயோக³வாஹி | யதா³ ஹ்யஸ்மிஞ் ஶரீரே தா⁴தவோ வைஷம்யமாபத்³யந்தே ததா³ க்லேஶம்ʼ விநாஶம்ʼ வா ப்ராப்நோதி | ॥ ४ ॥வைஷம்யக³மநம்ʼ ஹி புநர்தா⁴தூநாம்ʼ வ்ருʼத்³தி⁴ஹ்ராஸக³மநமகார்த்ஸ்ந்யேந ப்ரக்ருʼத்யா ச|| 4 ||
।யௌக³பத்³யேந து விரோதி⁴நாம்ʼ தா⁴தூநாம்ʼ வ்ருʼத்³தி⁴ஹ்ராஸௌ ப⁴வத꞉| ॥ ५ ॥யத்³தி⁴ யஸ்ய தா⁴தோர்வ்ருʼத்³தி⁴கரம்ʼ தத்ததோ விபரீதகு³ணஸ்ய தா⁴தோ꞉ ப்ரத்யவாயகரம்ʼ ஸம்ʼபத்³யதே|| 5 ||
, ॥ ६ ॥ததே³வ தஸ்மாத்³பே⁴ஷஜம்ʼ ஸம்யக³வசார்யாமாணம்ʼ யுக³பந்ந்யூநாதிரிக்தாநாம்ʼ தா⁴தூநாம்ʼ ஸாம்யகரம்ʼ ப⁴வதி, அதி⁴கமபகர்ஷதி ந்யூநமாப்யாயயதி|| 6 ||
।ஏதாவதே³வ ஹி பை⁴ஷஜ்யப்ரயோகே³ ப²லமிஷ்டம்ʼ ஸ்வஸ்த²வ்ருʼத்தாநுஷ்டா²நே ச யாவத்³தா⁴தூநாம்ʼ ஸாம்யம்ʼ ஸ்யாத்| ; ॥ ७ ॥ஸ்வஸ்தா² ஹ்யபி தா⁴தூநாம்ʼ ஸாம்யாநுக்³ரஹார்த²மேவ குஶலா ரஸகு³ணாநாஹாரிவிகாராம்ʼஶ்ச பர்யாயேணேச்ச²ந்த்யுபயோக்தும்ʼ ஸாத்ம்யஸமாஜ்ஞாதாந்; ஏகப்ரகாரபூ⁴யிஷ்டா²ம்ʼஶ்சோபயுஞ்ஜாநாஸ்தத்³விபரீதகரஸமாஜ்ஞாதயா சேஷ்டயா ஸமமிச்ச²ந்தி கர்தும்|| 7 ||
, , , , ॥ ८ ॥தே³ஶகாலாத்மகு³ணவிபரீதாநாம்ʼ ஹி கர்மணாமாஹாரவிகாராணாம்ʼ ச க்ரியோபயோக³꞉ ஸம்யக், ஸர்வாதியோக³ஸந்தா⁴ரணம், அஸம்தா⁴ரணமுதீ³ர்ணாநாம்ʼ ச க³திமதாம்ʼ, ஸாஹஸாநாம்ʼ ச வர்ஜநம்ʼ, ஸ்வஸ்த²வ்ருʼத்தமேதாவத்³தா⁴தூநாம்ʼ ஸாம்யாநுக்³ரஹார்த²முபதி³ஶ்யதே|| 8 ||
, ॥ ९ ॥தா⁴தவ꞉ புந꞉ ஶாரீரா꞉ ஸமாநகு³ணை꞉ ஸமாநகு³ணபூ⁴யிஷ்டை²ர்வா(அ)ப்யாஹாரவிகாரைரப்⁴யஸ்யமாநைர்வ்ருʼத்³தி⁴ம்ʼ ப்ராப்நுவந்தி, ஹ்ராஸம்ʼ து விபரீதகு³ணைர்விபரீதகு³ணபூ⁴யிஷ்டை²ர்வா(அ)ப்யாஹாரைரப்⁴யஸ்யமாநை꞉|| 9 ||
; । , ; , । , ।தத்ரேமே ஶரீரதா⁴துகு³ணா꞉ ஸம்ʼக்²யாஸாமர்த்²யகரா꞉; தத்³யதா²-கு³ருலகு⁴ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்³த⁴ரூக்ஷமந்த³தீக்ஷ்ணஸ்தி²ரஸரம்ருʼது³கடி²நவிஶத³பிச்சி²லஶ்லக்ஷ்ணக²ரஸூக்ஷ்மஸ்தூ²லஸாந்த்³ருத்³ரவா꞉| தேஷு யே கு³ரவஸ்தே கு³ருபி⁴ராஹாரவிகாரகு³ணைரப்⁴யஸ்யமாநைராப்யாய்யந்தே, லக⁴வஶ்ச க்³ரஸந்தி; லக⁴வஸ்துலகு⁴பி⁴ராப்யாய்யந்தே, கு³ரவஶ்ச ஹ்ரஸந்தி| ஏவமேவ ஸர்வதா⁴துகு³ணாநாம்ʼ ஸாமாந்யயோகா³த்³வ்ருʼத்³தி⁴꞉, விபர்யயாத்³த்⁴ராஸ꞉| , , , , , , , ॥ १० ॥தஸ்மாந்மாம்ʼஸமாப்யாய்யதே மாம்ʼஸேந பூ⁴யஸ்தரமந்யேப்⁴ய꞉ ஶரீரதா⁴துப்⁴ய꞉, ததா² லிஹிதம்ʼ லிஹிதேந, மேதோ³ மேத³ஸா, வஸா வஸயா, அஸ்தி² தருணாஸ்த்²நா, மஜ்ஜா மஜ்ஜ்ஞா, ஶுக்தம்ʼ ஶுக்ரேண, க³ர்ப⁴ஸ்த்வாமக³ர்பே⁴ண|| 10 ||
, , , , ।தத்ர த்வேவம்ʼலக்ஷணேந ஸாமாந்யவதாமாஹாரவிகாராணாமஸாந்நித்⁴யம்ʼ ஸ்யாத், ஸந்நிஹிதாநாம்ʼ வா(அ)ப்யயுக்தத்வாந்நோபயோகோ³ த்⁴ருʼணித்வாத³ந்யஸ்மாத்³வா காரணாத், ஸ ச தா⁴துரபி⁴வர்த⁴யிதவ்ய꞉ ஸ்யாத், தஸ்ய யே ஸமாநகு³ணா꞉ ஸ்யுராஹாரவிகாரா அஸேவ்யாஶ்ச, தத்ர ஸமாநகு³ணபூ⁴யிஷ்டா²நாமந்யப்ரக்ருʼதீநாமப்யாஹாரவிகாராணாமுபயோக³꞉ ஸ்யாத்| , , , , , ।தத்³யதா²-ஶுக்ரக்ஷயே க்ஷீரஸர்பிஷோருபயோகோ³ மது⁴ரஸ்நிக்³த⁴ஶீதஸமாக்²யாதாநாம்ʼ சாபரேஷாம்ʼ த்³ரவ்யாணாம்ʼ, மூத்ரக்ஷயே புநரிக்ஷுரஸவாருணீமண்ட³த்³ரவமது⁴ராம்லலவணோபக்லேதி³நாம்ʼ, புரீஷக்ஷயே குல்மாஷமாஷகுஷ்குண்டா³ஜமத்⁴யயவஶாகதா⁴ந்யாம்லாநாம்ʼ, வாதக்ஷயே கடுகதிக்தகஷாயரூக்ஷலகு⁴ஶீதாநாம்ʼ, பித்தக்ஷயே(அ)ம்லலவணகடுகக்ஷாரோஷ்ணதீக்ஷ்ணாநாம்ʼ, ஶ்லேஷ்மக்ஷயே ஸ்நிக்³த⁴கு³ருமது⁴ரஸாந்த்³ரபிச்சி²லாநாம்ʼ த்³ரவ்யாணாம்| ।கர்மாபி யத்³யஸ்ய தா⁴தோர்வ்ருʼத்³தி⁴கரம்ʼ தத்ததா³ஸேவ்யம்| ।ஏவமந்யேஷாமபி ஶரீரதா⁴தூநாம்ʼ ஸாமாந்யவிபர்யயாப்⁴யாம்ʼ வ்ருʼத்³தி⁴ஹ்ராஸௌ யதா²காலம்ʼ கார்யௌ| ॥ ११ ॥இதி ஸர்வதா⁴தூநாமேகைகஶோ(அ)திதே³ஶதஶ்ச வ்ருʼத்³தி⁴ஹ்ராஸகராணி வ்யாக்²யாதாநி ப⁴வந்தி|| 11 ||
; , , , ॥ १२ ॥கார்த்ஸ்ந்யேந ஶரீரவ்ருʼத்³தி⁴கராஸ்த்விமே பா⁴வா ப⁴வந்தி; தத்³யதா²-காலயோக³꞉, ஸ்வபா⁴வஸம்ʼஸித்³தி⁴꞉, ஆஹாரஸௌஷ்ட²வம், அவிகா⁴தஶ்சேதி|| 12 ||
।ப³லவ்ருʼத்³தி⁴கராஸ்த்விமே பா⁴வா ப⁴வந்தி| , , , , , , , , , , ॥ १३ ॥தத்³யதா²-ப³லவத்புருஷே தே³ஶே ஜந்ம ப³லவத்புருஷே காலே ச, ஸுக²ஶ்ச காலயோக³꞉, பீ³ஜக்ஷேத்ரகு³ணஸம்ʼபச்ச, ஆஹாரஸம்ʼபச்ச, ஶரீரஸம்ʼபச்ச, ஸாத்ம்யஸம்ʼபச்ச, ஸத்த்வஸம்ʼபச்ச, ஸ்வபா⁴வஸம்ʼஸித்³தி⁴ஶ்ச, யௌவநம்ʼ ச, கர்ம ச, ஸம்ʼஹர்ஷஶ்சேதி|| 13 ||
।ஆஹாரபரிணாமகராஸ்த்விமே பா⁴வா ப⁴வந்தி|, , , , , ॥ १४ ॥தத்³யதா²-ஊஷ்மா, வாயு꞉, க்லேத³꞉, ஸ்நேஹ꞉, கால꞉, ஸமயோக³ஶ்சேதி || 14 ||
।தத்ர து க²ல்வேஷாமூஷ்மாதீ³நாமாஹாரபரிணாமகராணாம்ʼ பா⁴வாநாமிமே கர்மவிஶேஷா ப⁴வந்தி| , , , , , ॥ १५ ॥தத்³யதா²-ஊஷ்மா பசதி, வாயுரபகர்ஷதி, க்லேத³꞉ ஶைதி²ல்யமாபாத³யதி, ஸ்நேஹோ மார்த³வம்ʼ ஜநயதி, கால꞉ பர்யாப்திமபி⁴நிர்வர்தயதி, ஸமயோக³ஸ்த்வேஷாம்ʼ பரிணாமதா⁴துஸாம்யகர꞉ ஸம்ʼபத்³யதே|| 15 ||
; ॥ १६ ॥பரிணமதஸ்த்வாஹாரஸ்ய கு³ணா꞉ ஶரீரகு³ணபா⁴வமாபத்³யந்தே யதா²ஸ்வமவிருத்³தா⁴꞉; விருத்³தா⁴ஶ்ச விஹந்யுர்விஹதாஶ்ச விரோதி⁴பி⁴꞉ ஶரீரம்|| 16 ||
, ।ஶரீரகு³ணா꞉ புநர்த்³விவிதா⁴꞉ ஸம்ʼக்³ரஹேண-மலபூ⁴தா꞉, ப்ரஸாத³பூ⁴தாஶ்ச| ।தத்ர மலபூ⁴தாஸ்தே யே ஶரீரஸ்யாபா³த⁴கரா꞉ ஸ்யு꞉| , , , , ; , , ॥ १७ ॥தத்³யதா²-ஶரீரச்சி²த்³ரேஷூபதே³ஹா꞉ ப்ருʼத²க்³ஜந்மாநோ ப³ஹிர்முகா²꞉, பரிபக்வாஶ்ச தா⁴தவ꞉, ப்ரகுபிதாஶ்ச வாதபித்தஶ்லேஷ்மாண꞉, யே சாந்யே(அ)பி கேசிச்ச²ரீரே திஷ்ட²ந்தோ பா⁴வா꞉ ஶரீரஸ்யோபகா⁴தாயோபபத்³யந்தே, ஸர்வாம்ʼஸ்தாந்மலே ஸம்ʼசக்ஷ்மஹே; இதராம்ʼஸ்து ப்ரஸாதே³, கு³ர்வாதீ³ம்ʼஶ்ச த்³ரவாந்தாந் கு³ணபே⁴தே³ந, ரஸாதீ³ம்ʼஶ்ச ஶுக்ராந்தாந் த்³ரவ்யபே⁴தே³ந|| 17 ||
, ।தேஷாம்ʼ ஸர்வேஷாமேவ வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணோ து³ஷ்டா தூ³ஷயிதாரோ ப⁴வந்தி, தோ³ஷஸ்வபா⁴வாத்| ।வாதாதீ³நாம்ʼ புநர்தா⁴த்வந்தரே காலாந்தரே ப்ரது³ஷ்டாநாம்ʼ விவிதா⁴ஶிதபீதீயே(அ)த்⁴யாயே விஜ்ஞாநா யுக்தாநி| ।ஏதாவத்யேவ து³ஷ்டதோ³ஷகா³தர்யாவத் ஸம்ʼஸ்பர்ஶநாச்ச²ரீரதா⁴தூநாம்| ।ப்ரக்ருʼதிபூ⁴தாநாம்ʼ து க²லு வாதாதீ³நாம்ʼ ப²லமாரோக்³யம்| ॥ १८ ॥தஸ்மாதே³ஷாம்ʼ ப்ரக்ருʼதிபா⁴வே ப்ரயதிதவ்யம்ʼ பு³த்³தி⁴மத்³பி⁴ரிதி|| 18 ||
-ப⁴வதி சாத்ர- ।ஶரீரம்ʼ ஸர்வதா² ஸர்வம்ʼ ஸர்வதா³ வேத³ யோ பி⁴ஷக்| ॥ १९ ॥ஆயுர்வேத³ம்ʼ ஸ கார்த்ஸ்ந்யேந வேத³ லோகஸுக²ப்ரத³ம்|| 19 ||
।ஏவம்ʼவாதி³நம்ʼ ப⁴க³வந்தமாத்ரேயமக்³நிவேஶ உவாச-ஶ்ருதமேதத்³யது³க்தம்ʼ ப⁴க³வதா ஶரீராதி⁴காரே வச꞉| , , , , , , , , , ॥ २० ॥கிந்நு க²லு க³ர்ப⁴ஸ்யாங்க³ம்ʼ பூர்வமபி⁴நிர்வர்ததே குக்ஷௌ, குதோ முக²꞉ கத²ம்ʼ சாந்தர்க³தஸ்திஷ்ட²தி, கிமாஹாரஶ்ச வர்தயதி, கத²ம்ʼபூ⁴தஶ்ச நிஷ்க்ராமதி, கைஶ்சாயமாஹாரோபசாரைர்ஜாத꞉ ஸத்³யோ ஹந்யதே, கைரவ்யாதி⁴ரபி⁴வர்த⁴தே, கிம்ʼ சாஸ்ய தே³வாத³ப்ரகோபநிமித்தா விகாரா꞉ ஸம்ʼப⁴வந்தி ஆஹோஸ்விந்ந, கிம்ʼசாஸ்ய காலாகாலம்ருʼத்ய்வோர்பா⁴வாபா⁴வயோர்ப⁴க³வாநத்⁴யவஸ்யதி, கிம்ʼசாஸ்ய பரமாயு꞉, காநி சாஸ்ய பரமாயுஷோ நிமித்தாநீதி|| 20 ||
, ।தமேவமுக்தவந்தமக்³நிவேஶம்ʼ ப⁴க³வாந் புநர்வஸுராத்ரேய உவாச-பூர்வமுக்தமேதத்³க³ர்பா⁴வக்ராந்தௌ யதா²(அ)யமபி⁴நிர்வர்ததே குக்ஷௌ, யச்சாஸ்ய யதா³ ஸம்ʼதிஷ்ட²தே(அ)ங்க³ஜாதம்| ; , ; , ; , ; , ; , ; , ; ; ; , ।விப்ரதிவாதா³ஸ்த்வத்ர ப³ஹுவிதா⁴꞉ ஸூத்ரக்ருʼதாம்ருʼஷீணாம்ʼ ஸந்தி ஸர்வேஷாம்ʼ; தாநபி நிபோ³தோ⁴ச்யமாநாந்-ஶிர꞉ பூர்வமபி⁴நிர்வர்ததே குக்ஷாவிதி குமாரஶிரா ப⁴ரத்³வாஜ꞉ பஶ்யதி, ஸர்வேந்த்³ரியாணாம்ʼ தத³தி⁴ஷ்டா²நமிதி க்ருʼத்வா; ஹ்ருʼத³யமிதி காங்காயநோ பா³ஹ்லீகபி⁴ஷக், சேதநாதி⁴ஷ்டா²நத்வாத்; நாபி⁴ரிதி ப⁴த்³ரகாப்ய꞉, ஆஹாராக³ம இதி க்ருʼத்வா; பக்வாஶயகு³த³மிதி ப⁴த்³ரஶௌநக꞉, மாருதாதி⁴ஷ்டா²நத்வாத்; ஹஸ்தபாத³மிதி ப³டி³ஶ꞉, தத்கரணத்வாத் புருஷஸ்ய; இந்த்³ரியாணீதி ஜநகோ வைதே³ஹ꞉, தாந்யஸ்ய பு³த்³த்³யதி⁴ஷ்டா²நாநீதி க்ருʼத்வா; பரோக்ஷத்வாத³சிந்த்யமிதி மாரீசி꞉ கஶ்யப꞉; ஸர்வாங்கா³பி⁴நிர்வ்ருʼத்திர்யுக³பதி³தி த⁴ந்வந்தரி꞉; தது³பபந்நம்ʼ, ஸர்வாங்கா³நாம்ʼ துல்யகாலாபி⁴நிர்வ்ருʼத்தத்வாத்³த்⁴ருʼத³யப்ரப்⁴ருʼதீநாம்| , ; , ; ॥ २१ ॥ஸர்வாங்கா³நாம்ʼ ஹ்யஸ்ய ஹ்ருʼத³யம்ʼ மூலமதி⁴ஷ்டா²நம்ʼ ச கேஷாஞ்சித்³பா⁴வாநாம், நச தஸ்மாத் பூர்வாபி⁴நிர்வ்ருʼத்திரேஷாம்ʼ; தஸ்மாத்³த்⁴ருʼத³யப்ரப்⁴ருʼதீநாம்ʼ ஸர்வாங்கா³நாம்ʼ துல்யகாலாபி⁴நிர்வ்ருʼத்தி꞉, ஸர்வே பா⁴வா ஹ்யந்யோந்யப்ரதிப³த்³தா⁴꞉; தஸ்மாத்³யதா²பூ⁴தத³ர்ஶநம்ʼ ஸாது⁴|| 21 ||
॥ २२ ॥க³ர்ப⁴ஸ்து க²லு மாது꞉ ப்ருʼஷ்டா²பி⁴முக² ஊர்த்⁴வஶிரா꞉ ஸங்குச்யாங்கா³ந்யாஸ்தே(அ)ந்த꞉குக்ஷௌ || 22 ||
, ।வ்யபக³தபிபாஸாபு³பு⁴க்ஷஸ்து க²லு க³ர்ப⁴꞉ பரதந்த்ரவ்ருʼத்திர்மாதரமாஶ்ரித்ய வர்தயத்யுபஸ்நேஹோபஸ்வேதா³ப்⁴யாம்ʼ க³ர்பா⁴ஶயே ஸத³ஸத்³பூ⁴தாங்கா³வயவ꞉, தத³நந்தரம்ʼ ஹ்யஸ்ய கஶ்சில்லோமகூபாயநைருபஸ்நேஹ꞉ கஶ்சிந்நாபி⁴நாட்³யயநை꞉| , , , ; , ।நாப்⁴யாம்ʼ ஹ்யஸ்ய நாடீ³ ப்ரஸக்தா, நாட்³யாம்ʼ சாபரா, அபரா சாஸ்ய மாது꞉ ப்ரஸக்தா ஹ்ருʼத³யே, மாத்ருʼஹ்ருʼத³யம்ʼ ஹ்யஸ்ய தாமபராமபி⁴ஸம்ʼப்லவதே ஸிராபி⁴꞉ ஸ்யந்த³மாநாபி⁴꞉; ஸ தஸ்ய ரஸோ ப³லவர்ணகர꞉ ஸம்ʼபத்³யதே, ஸ ச ஸர்வரஸவாநாஹார꞉| , , ।ஸ்த்ரியா ஹ்யாபந்நக³ர்பா⁴யாஸ்த்ரிதா⁴ ரஸ꞉ ப்ரதிபத்³யதேஸ்வஶரீரபுஷ்டயே, ஸ்தந்யாய, க³ர்ப⁴வ்ருʼத்³த⁴யே ச | () ॥ २३ ॥ஸ தேநாஹாரேணோபஷ்டப்³த⁴꞉ (பரதந்த்ரவ்ருʼத்திர்மாதரமாஶ்ரித்ய) வர்தயத்யந்தர்க³த꞉|| 23 ||
, , ।ஸ சோபஸ்தி²தகாலே ஜந்மநி ப்ரஸூதிமாருதயோகா³த் பரிவ்ருʼத்த்யாவாக்ஶிரா நிஷ்க்ராமத்யபத்யபதே²ந, ஏஷா ப்ரக்ருʼதி꞉, விக்ருʼதி꞉ புநரதோ(அ)ந்யதா²| ॥ २४ ॥பரம்ʼ த்வத꞉ ஸ்வதந்த்ரவ்ருʼத்திர்ப⁴வதி|| 24 ||
॥ २५ ॥தஸ்யாஹாரோபசாரௌ ஜாதிஸூத்ரீயோபதி³ஷ்டாவவிகாரகரௌ சாபி⁴வ்ருʼத்³தி⁴கரௌ ப⁴வத꞉|| 25 ||
॥ २६ ॥தாப்⁴யாமேவ ச விஷமஸேவிதாப்⁴யாம்ʼ ஜாத꞉ ஸத்³ய உபஹந்யதே தருரிவாசிரவ்யபரோபிதோ வாதாதபாப்⁴யாமப்ரதிஷ்டி²தமூல꞉|| 26 ||
॥ २७ ॥ஆப்தோபதே³ஶாத³த்³பு⁴தரூபத³ர்ஶநாத் ஸமுத்தா²நலிங்க³சிகித்ஸிதவிஶேஷாச்சாதோ³ஷப்ரகோபாநுரூபா தே³வாதி³ப்ரகோபநிமித்தா விகாரா꞉ ஸமுபலப்⁴யந்தே|| 27 ||
, ” ।காலாகாலம்ருʼத்ய்வோஸ்து க²லு பா⁴வாபா⁴வயோரித³மத்⁴யவஸிதம்ʼ ந꞉-“ய꞉ கஶ்சிந் ஸ கால ஏவ ம்ரியதே, ந ஹி காலச்சி²த்³ரமஸ்தி” இத்யேகே பா⁴ஷந்தே|।தச்சாஸம்யக்| , ।ந ஹ்யச்சி²த்³ரதா ஸச்சி²த்³ரதா வா காலஸ்யோபபத்³யதே, காலஸ்வலக்ஷணஸ்வபா⁴வாத்| ; , ।தத்ராஹுரபரே-யோ யதா³ ம்ரியதே ஸ தஸ்ய நியதோ ம்ருʼத்யுகால꞉; ஸ ஸர்வபூ⁴தாநாம்ʼ ஸத்ய꞉, ஸமக்ரியத்வாதி³தி| ।ஏதத³பி சாந்யதா²(அ)ர்த²க்³ரஹணம்| ।ந ஹி கஶ்சிந்ந ம்ரியத இதி ஸமக்ரிய꞉| ।காலோ ஹ்யாயுஷ꞉ ப்ரமாணமதி⁴க்ருʼத்யோச்யதே| , ; , , ; , , ।யஸ்ய சேஷ்டம்ʼ யோ யதா³ ம்ரியதே ஸ தஸ்ய ம்ருʼத்யுகால இதி, தஸ்ய ஸர்வே பா⁴வா யதா²ஸ்வம்ʼ நியதகாலா ப⁴விஷ்யந்தி; தச்ச நோபபத்³யதே, ப்ரத்யக்ஷம்ʼ ஹ்யகாலாஹாரவசநகர்மணாம்ʼ ப²லமநிஷ்டம்ʼ, விபர்யயே சேஷ்டம்ʼ; ப்ரத்யக்ஷதஶ்சோபலப்⁴யதே க²லு காலாகாலவ்யக்திஸ்தாஸு தாஸ்வவஸ்தா²ஸு தம்ʼ தமர்த²மபி⁴ஸமீக்ஷ்ய, தத்³யதா²-காலோ(அ)யமஸ்ய வ்யதே⁴ராஹாரஸ்யௌஷத⁴ஸ்ய ப்ரதிகர்மணோ விஸர்க³ஸ்ய, அகாலோ வேதி| , , , ।லோகே(அ)ப்யேதத்³ப⁴வதி-காலே தே³வோ வர்ஷத்யகாலே தே³வோ வர்ஷதி, காலே ஶீதமகாலே ஶீதம்ʼ, காலே தபத்யகாலே தபதி, காலே புஷ்பப²லமகாலே ச புஷ்பப²லமிதி| ; ।தஸ்மாது³ப⁴யமஸ்தி-காலே ம்ருʼத்யுரகாலே ச; நைகாந்திகமத்ர| ; , , ।யதி³ ஹ்யகாலே ம்ருʼத்யுர்ந ஸ்யாந்நியதகாலப்ரமாணமாயு꞉ ஸர்வம்ʼ ஸ்யாத்; ஏவம்ʼ க³தே ஹிதாஹிதஜ்ஞாநமகாரணம்ʼ ஸ்யாத், ப்ரத்யக்ஷாநுமாநோபதே³ஶாஶ்சாப்ரமாணாநி ஸ்யுர்யே ப்ரமாணபூ⁴தா꞉ ஸர்வதந்த்ரேஷு, யைராயுஷ்யாண்யநாயுஷ்யாணி சோபலப்⁴யந்தே| ॥ २८ ॥வாக்³வஸ்துமாத்ரமேதத்³வாத³ம்ருʼஷயோ மந்யந்தே-நாகாலே ம்ருʼத்யுரஸ்தீதி|| 28 ||
॥ २९ ॥வர்ஷஶதம்ʼ க²ல்வாயுஷ꞉ ப்ரமாணமஸ்மிந் காலே|| 29 ||
॥ ३० ॥தஸ்ய நிமித்தம்ʼ ப்ரக்ருʼதிகு³ணாத்மஸம்ʼபத் ஸாத்ம்யோபஸேவநம்ʼ சேதி|| 30 ||
-தத்ர ஶ்லோகா꞉- ।ஶரீரம்ʼ யத்³யதா² தச்ச வர்ததே க்லிஷ்டமாமயை꞉| ॥ ३१ ॥யதா² க்லேஶம்ʼ விநாஶம்ʼ ச யாதி யே சாஸ்ய தா⁴தவ꞉|| 31 ||
।வ்ருʼத்³தி⁴ஹ்ராஸௌ யதா² தேஷாம்ʼ க்ஷீணாநாமௌஷத⁴ம்ʼ ச யத்| ॥ ३२ ॥தே³ஹவ்ருʼத்³தி⁴கரா பா⁴வா ப³லவ்ருʼத்³தி⁴கராஶசயே || 32 ||
।லரிணாமகரா பா⁴வா யா ச தேஷாம்ʼ ல்ருʼத²க் க்ரியா| ॥ ३३ ॥மலாக்²யா꞉ ஸம்ʼப்ரஸாதா³க்²யா தா⁴தவ꞉ ப்ரஶ்ந ஏவ ச|| 33 ||
।நவகோ நிர்ணயஶ்சாஸ்ய விதி⁴வத் ஸம்ʼப்ரகாஶித꞉| ॥ ३४ ॥தத்²ய꞉ ஶரீரவிசயே ஶாரீரே லரமர்ஷிணா|| 34 ||
॥॥இத்யக்³நிவேஶக்ருʼதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸம்ʼஸ்க்ருʼதே ஶாரீரஸ்தா²நே ஶரீரவிசயஶாரீரம்ʼ நாம ஷஷ்டோ²(அ)த்⁴யாய꞉||6||