Bharat Samhita

Chapter 11

क्षतक्षीणचिकित्सितम्

The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation

In this chapter (the chapter's own summary, verses 96-97)

तत्र श्लोकौ-क्षतक्षयसमुत्थानं सामान्यपृथगाकृतिम्।असाध्ययाप्यसाध्यत्वं साध्यानां सिद्धिमेव च॥

verse 96 →

उक्तवाञ्ज्येष्ठशिष्याय क्षतक्षिणचिकित्सिते।तत्त्वार्थविद्वीतरजस्तमोदोषः पुनर्वसुः॥

verse 97 →

Tap any word of the original to see its meaning.

Ca. Ci. 11/1

॥ १ ॥athātaḥ kṣatakṣīṇacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

Ca. Ci. 11/2

॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

Ca. Ci. 11/3

।udārakīrtirbrahmarṣirātreyaḥ paramārthavit| ॥ ३ ॥kṣatakṣīṇacikitsārthamidamāha cikitsitam|| 3 ||

Ca. Ci. 11/4

।dhanuṣā''yasyato'tyarthaṃ bhāramudvahato gurum| ॥ ४ ॥patato viṣamoccebhyo balibhiḥ saha yudhyataḥ|| 4 ||

Ca. Ci. 11/5

।vṛṣaṃ hayaṃ vā dhāvantaṃ damyaṃ vā'nyaṃ nigṛhṇataḥ| ॥ ५ ॥śilākāṣṭhāśmanirghātān kṣipato nighnataḥ parān|| 5 ||

Ca. Ci. 11/6

।adhīyānasya vā'tyuccairdūraṃ vā vrajato drutam| ॥ ६ ॥mahānadīṃ vā tarato hayairvā saha dhāvataḥ|| 6 ||

Ca. Ci. 11/7

।sahasotpatato dūraṃ tūrṇaṃ cātipranṛtyataḥ| ॥ ७ ॥tathā'nyaiḥ karmabhiḥ krūrairbhṛśamabhyāhatasya ca|| 7 ||

Ca. Ci. 11/8

।vikṣate vakṣasi vyādhirbalavān samudīryate| ॥ ८ ॥strīṣu cātiprasaktasya rūkṣālpapramitāśinaḥ|| 8 ||

Ca. Ci. 11/9

।uro virujyate tasya bhidyate'tha vibhajyate| ॥ ९ ॥prapīḍyete tataḥ pārśve śuṣyatyaṅgaṃ pravepate|| 9 ||

Ca. Ci. 11/10

।kramādvīryaṃ balaṃ varṇo ruciragniśca hīyate| ॥ १० ॥jvaro vyathā manodainyaṃ viḍbhedo'gnivadhādapi|| 10 ||

Ca. Ci. 11/11

।duṣṭaḥ śyāvaḥ sudurgandhaḥ pīto vigrathito bahuḥ| ॥ ११ ॥kāsamānasya ca śleṣmā saraktaḥ saṃpravartate|| 11 ||

Ca. Ci. 11/12

।sa kṣataḥ kṣīyate'tyarthaṃ tathā śukraujasoḥ kṣayāt| ॥ १२ ॥avyaktaṃ lakṣaṇaṃ tasya pūrvarūpamiti smṛtam|| 12 ||

Ca. Ci. 11/13

।urorukśoṇitacchardiḥ kāso vaiśeṣikaḥ kṣate| ॥ १३ ॥kṣīṇe saraktamūtratvaṃ pārśvapṛṣṭhakaṭigrahaḥ|| 13 ||

Ca. Ci. 11/14

।alpaliṅgasya dīptāgneḥ sādhyo balavato navaḥ| ॥ १४ ॥parisaṃvatsaro yāpyaḥ sarvaliṅgaṃ tu varjayet|| 14 ||

Ca. Ci. 11/15

।uro matvā kṣataṃ lākṣāṃ payasā madhusaṃyutām| ॥ १५ ॥sadya eva pibejjīrṇe payasā'dyāt saśarkaram|| 15 ||

Ca. Ci. 11/16

।pārśvabastirujī cālpapittāgnistāṃ surāyutām| ॥ १६ ॥bhinnaviṭkaḥ samustātiviṣāpāṭhāṃ savatsakām|| 16 ||

Ca. Ci. 11/17

।lākṣāṃ sarpirmadhūcchiṣṭaṃ jīvanīyagaṇaṃ sitām| ॥ १७ ॥tvakkṣīrīṃ samitāṃ kṣīre paktvā dīptānalaḥ pibet|| 17 ||

Ca. Ci. 11/18

।ikṣvālikābisagranthipadmakeśaracandanaiḥ| ॥ १८ ॥śṛtaṃ payo madhuyutaṃ sandhānārthaṃ pibet kṣatī|| 18 ||

Ca. Ci. 11/19

।yavānāṃ cūrṇamādāya kṣīrasiddhaṃ ghṛtaplutam| ॥ १९ ॥jvare dāhe sitākṣaudrasaktūn vā payasā pibet|| 19 ||

Ca. Ci. 11/20

।madhūkamadhukadrākṣātvakkṣīrīpippalībalāḥ| ॥ २० ॥kāsī pārśvāsthiśūlī ca lihyātsaghṛtamākṣikāḥ|| 20 ||

Ca. Ci. 11/21

।elāpatratvaco'rdhākṣāḥ pippalyardhapalaṃ tathā| ॥ २१ ॥sitāmadhukakharjūramṛdvīkāśca palonmitāḥ|| 21 ||

Ca. Ci. 11/22

।saṃcūrṇya madhunā yuktā guṭikāḥ saṃprakalpayet| ॥ २२ ॥akṣamātrāṃ tataścaikāṃ bhakṣayennā dine dine|| 22 ||

Ca. Ci. 11/23

।kāsaṃ śvāsaṃ jvaraṃ hikkāṃ chardiṃ mūrcchāṃ madaṃ bhramam| ॥ २३ ॥raktaniṣṭhīvanaṃ tṛṣṇāṃ pārśvaśūlamarocakam|| 23 ||

Ca. Ci. 11/24

।śoṣaplīhāḍhyavātāṃśca svarabhedaṃ kṣataṃ kṣayam| ॥guṭikā tarpaṇī vṛṣyā raktapittaṃ ca nāśayet||।ityelādiguṭikā|

Ca. Ci. 11/25

।rakte'tivṛtte dakṣāṇḍaṃ yūṣaistoyena vā pibet| ॥ २५ ॥caṭakāṇḍarasaṃ vā'pi raktaṃ vā chāgajāṅgalam|| 25 ||

Ca. Ci. 11/26

।cūrṇaṃ paunarnavaṃ raktaśālitaṇḍulaśarkaram| ॥ २६ ॥raktaṣṭhīvī pibet siddhaṃ drākṣārasapayoghṛtaiḥ|| 26 ||

Ca. Ci. 11/27

।madhūkamadhukakṣīrasiddhaṃ vā taṇḍulīyakam| ॥ २७ ॥mūḍhavātastvajāmedaḥ surābhṛṣṭaṃ sasaindhavam|| 27 ||

Ca. Ci. 11/28

।kṣāmaḥ kṣīṇaḥ kṣatoraskastvanidraḥ sabale'nile| ॥ २८ ॥śṛtakṣīrasareṇādyāt sakṣaudraghṛtaśarkaram|| 28 ||

Ca. Ci. 11/29

।śarkarāṃ yavagodhūmau jīvakarṣabhakau madhu| ॥ २९ ॥śṛtakṣīrānupānaṃ vā lihyāt kṣīṇaḥ kṣatī kṛśaḥ|| 29 ||

Ca. Ci. 11/30

।kravyādamāṃsaniryūhaṃ ghṛtabhṛṣṭaṃ pibecca saḥ| ॥ ३० ॥pippalīkṣaudrasaṃyuktaṃ māṃsaśoṇitavardhanam|| 30 ||

Ca. Ci. 11/31

।nyagrodhodumbarāśvatthaplakṣaśālapriyaṅgubhiḥ| ॥ ३१ ॥tālamastakajambūtvakpriyālaiśca sapadmakaiḥ|| 31 ||

Ca. Ci. 11/32

।sāśvakarṇaiḥ śṛtāt kṣīrādadyājjātena sarpiṣā| ॥ ३२ ॥śālyodanaṃ kṣatoraskaḥ kṣīṇaśukraśca mānavaḥ|| 32 ||

Ca. Ci. 11/33

।yaṣṭyāhvanāgabalayoḥ kvāthe kṣīrasamaṃ ghṛtam| ॥ ३३ ॥payasyāpippalīvāṃśīkalkasiddhaṃ kṣate śubham|| 33 ||

Ca. Ci. 11/34

।kolalākṣārase tadvat kṣīrāṣṭaguṇasādhitam| ॥ ३४ ॥kalkaiḥ kaṭvaṅgadārvītvagvatsakatvakphalairghṛtam|| 34 ||

Ca. Ci. 11/35

।jīvakarṣabhakau vīrāṃ jīvantīṃ nāgaraṃ śaṭīm| ॥ ३५ ॥catasraḥ parṇinīrmede kākolyau dve nidigdhike|| 35 ||

Ca. Ci. 11/36

।punarnave dve madhukamātmaguptāṃ śatāvarīm| ॥ ३६ ॥ṛddhiṃ parūṣakaṃ bhārgīṃ mṛdvīkāṃ bṛhatīṃ tathā|| 36 ||

Ca. Ci. 11/37

।śṛṅgāṭakaṃ tāmalakīṃ payasyāṃ pippalīṃ balām|॥ ३७ ॥badarākṣoṭakharjūravātāmābhiṣukāṇyapi|| 37 ||

Ca. Ci. 11/38

।phalāni caivamādīni kalkān kurvīta kārṣikān| ॥ ३८ ॥dhātrīrasavidārīkṣucchāgamāṃsarasaṃ payaḥ|| 38 ||

Ca. Ci. 11/39

।kuryāt prasthonmitaṃ tena ghṛtaprasthaṃ vipācayet| ॥ ३९ ॥prasthārdhaṃ madhunaḥ śīte śarkarārdhatulāṃ tathā|| 39 ||

Ca. Ci. 11/40

।dvikārṣikāṇi patrailāhematvaṅmaricāni ca| ॥ ४० ॥vinīya cūrṇitaṃ tasmāllihyānmātrāṃ sadā naraḥ|| 40 ||

Ca. Ci. 11/41

।amṛtaprāśamityetannarāṇāmamṛtaṃ ghṛtam| ॥ ४१ ॥sudhāmṛtarasaṃ prāśyaṃ kṣīramāṃsarasāśinā|| 41 ||

Ca. Ci. 11/42

।naṣṭaśukrakṣatakṣīṇadurbalavyādhikarśitān| ॥ ४२ ॥strīprasaktān kṛśān varṇasvarahīnāṃśca bṛṃhayet|| 42 ||

Ca. Ci. 11/43

।kāsahikkājvaraśvāsadāhatṛṣṇāsrapittanut| ॥putradaṃ vamimūrcchāhṛdyonimūtrāmayāpaham||।ityamṛtaprāśaghṛtam|

Ca. Ci. 11/44

।śvadaṃṣṭrośīramañjiṣṭhābalākāśmaryakattṛṇam| ॥ ४४ ॥darbhamūlaṃ pṛthakparṇīṃ palāśarṣabhakau sthirām|| 44 ||

Ca. Ci. 11/45

।palikaṃ sādhayetteṣāṃ rase kṣīracaturguṇe| ॥ ४५ ॥kalkaḥ svaguptājīvantīmedarṣabhakajīvakaiḥ|| 45 ||

Ca. Ci. 11/46

।śatāvaryṛddhimṛdvīkāśarkarāśrāvaṇībisaiḥ| ॥ ४६ ॥prasthaḥ siddho ghṛtādvātapittahṛddra(dbha)vaśūlanut|| 46 ||

Ca. Ci. 11/47

।mūtrakṛcchrapramehārśaḥkāsaśoṣakṣayāpahaḥ| ॥dhanuḥstrīmadyabhārādhvakhinnānāṃ balamāṃsadaḥ|| ।iti śvadaṃṣṭrādighṛtam|

Ca. Ci. 11/48

।madhukāṣṭapaladrākṣāprasthakvāthe ghṛtaṃ pacet| ॥ ४८ ॥pippalyaṣṭapale kalke prasthaṃ siddhe ca śītale|| 48 ||

Ca. Ci. 11/49

।pṛthagaṣṭapalaṃ kṣaudraśarkarābhyāṃ vimiśrayet| ॥ ४९ ॥samasaktu kṣatakṣīṇe raktagulme ca taddhitam|| 49 ||

Ca. Ci. 11/50

।dhātrīphalavidārīkṣujīvanīyarasairghṛtam| ॥ ५० ॥ajāgopayasoścaiva sapta prasthān pacedbhiṣak|| 50 ||

Ca. Ci. 11/51

।siddhaśīte sitākṣaudradviprasthaṃ vinayecca tat|॥ ५१ ॥yakṣmāpasmārapittāsṛkkāsamehakṣayāpaham|| 51 ||

Ca. Ci. 11/52

।vayaḥsthāpanamāyuṣyaṃ māṃsaśukrabalapradam| ॥ ५२ ॥ghṛtaṃ tu pitte'bhyadhike lihyādvāte'dhike pibet|| 52 ||

Ca. Ci. 11/53

।līḍhaṃ nirvāpayet pittamalpatvāddhanti nānalam| ॥ ५३ ॥ākrāmatyanilaṃ pītamūṣmāṇaṃ niruṇaddhi ca|| 53 ||

Ca. Ci. 11/54

।kṣāmakṣīṇakṛśāṅgānāmetānyeva ghṛtāni tu| ॥ ५४ ॥tvakkṣīrīśarkarālājacūrṇaiḥ styānāni yojayet|| 54 ||

Ca. Ci. 11/55

।sarpirguḍān samadhvaṃśāñjagdhvā cānu payaḥ pibet| ॥reto vīryaṃ balaṃ puṣṭiṃ tairāśutaramāpnuyāt|| ।iti sarpirguḍāḥ|

Ca. Ci. 11/56

।balā vidārī hrasvā ca pañcamūlī punarnavā| ॥ ५६ ॥pañcānāṃ kṣīrivṛkṣāṇāṃ śuṅgā muṣṭyaṃśakā api|| 56 ||

Ca. Ci. 11/57

।eṣāṃ kaṣāye dvikṣīre vidāryājarasāṃśike| ॥ ५७ ॥jīvanīyaiḥ pacet kalkairakṣamātrairghṛtāḍhakam|| 57 ||

Ca. Ci. 11/58

।sitāpalāni pūte ca śīte dvātriṃśataṃ kṣipet| ॥ ५८ ॥godhūmapippalīvāṃśīcūrṇaṃ śṛṅgāṭakasya ca|| 58 ||

Ca. Ci. 11/59

।samākṣikaṃ kauḍavikaṃ tat sarvaṃ khajamūrcchitam| ॥ ५९ ॥styānaṃ sarpirguḍān kṛtvā bhūrjapatreṇa veṣṭayet|| 59 ||

Ca. Ci. 11/60

।tāñjagdhvā palikān kṣīraṃ madyaṃ vā'nupibet kaphe| ॥ ६० ॥śoṣe kāse kṣate kṣīṇe śramastrībhārakarśite|| 60 ||

Ca. Ci. 11/61

।raktaniṣṭhīvane tāpe pīnase corasi sthite| ॥śastāḥ pārśvaśiraḥśūle bhede ca svaravarṇayoḥ|| ।iti dvitīyasarpirguḍāḥ|

Ca. Ci. 11/62

।tvakkṣīrīśrāvaṇīdrākṣāmūrvarṣabhakajīvakaiḥ|॥ ६२ ॥vīrardhikṣīrakākolībṛhatīkapikacchrubhiḥ|| 62 ||

Ca. Ci. 11/63

।kharjūraphalamedābhiḥ kṣīrapiṣṭaiḥ palonmitaiḥ| ॥ ६३ ॥dhātrīvidārīkṣurasaprasthaiḥ prasthaṃ ghṛtāt pacet|| 63 ||

Ca. Ci. 11/64

।śarkarārdhatulāṃ śīte kṣaudrārdhaprasthameva ca| ॥ ६४ ॥dattvā sarpirguḍān kuryātkāsahikkājvarāpahān|| 64 ||

Ca. Ci. 11/65

।yakṣmāṇaṃ tamakaṃ śvāsaṃ raktapittaṃ halīmakam| ॥śukranidrākṣayaṃ tṛṣṇāṃ hanyuḥ kārśyaṃ sakāmalam|| ।iti tṛtīyāḥ sarpirguḍāḥ|

Ca. Ci. 11/66

।navamāmalakaṃ drākṣāmātmaguptāṃ punarnavām| ॥ ६६ ॥śatāvarīṃ vidārīṃ ca samaṅgāṃ pippalīṃ tathā|| 66 ||

Ca. Ci. 11/67

।pṛthagdaśapalān bhāgān palānyaṣṭau ca nāgarāt| ॥ ६७ ॥yaṣṭyāhvasauvarcalayordvipalaṃ maricasya ca|| 67 ||

Ca. Ci. 11/68

।kṣīratailaghṛtānāṃ ca tryāḍhake śarkarāśate| ॥ ६८ ॥kvathite tāni cūrṇāni dattvā bilvasamān guḍān|| 68 ||

Ca. Ci. 11/69

।kuryāttān bhakṣayet kṣīṇaḥ kṣataḥ śuṣkaśca mānavaḥ| ॥tena sadyo rasādīnāṃ vṛddhyā puṣṭiṃ sa vindati|| ।iti caturthasarpirguḍāḥ|

Ca. Ci. 11/70

।gokṣīrārdhāḍhakaṃ sarpiḥ prasthamikṣurasāḍhakam| ॥ ७० ॥vidāryāḥ svarasātprasthaṃ rasātprasthaṃ ca taittirāt|| 70 ||

Ca. Ci. 11/71

।dadyāt sidhyati tasmiṃstu piṣṭānikṣurasairimān| ॥ ७१ ॥madhūkapuṣpakuḍavaṃ priyālakuḍavaṃ tathā|| 71 ||

Ca. Ci. 11/72

।kuḍavārdhaṃ tugākṣīryāḥ kharjūrāṇāṃ ca viṃśatim| ॥ ७२ ॥pṛthagbibhītakānāṃ ca pippalyāśca caturthikām|| 72 ||

Ca. Ci. 11/73

।triṃśatpalāni khaṇḍācca madhukāt karṣameva ca| ॥ ७३ ॥tathā'rdhapalikānyatra jīvanīyāni dāpayet|| 73 ||

Ca. Ci. 11/74

।siddhe'smin kuḍavaṃ kṣaudraṃ śīte kṣiptvā'tha modakān|॥ ७४ ॥kārayenmaricājājīpalacūrṇāvacūrṇitān|| 74 ||

Ca. Ci. 11/75

।vātāsṛkpittarogeṣu kṣatakāsakṣayeṣu ca| ॥ ७५ ॥śuṣyatāṃ kṣīṇaśukrāṇāṃ rakte corasi saṃsthite|| 75 ||

Ca. Ci. 11/76

।kṛśadurbalavṛddhānāṃ puṣṭivarṇabalārthinām| ॥ ७६ ॥yonidoṣakṛtasrāvahatānāṃ cāpi yoṣitām|| 76 ||

Ca. Ci. 11/77

।garbhārthinīnāṃ garbhaśca sravedyāsāṃ mriyeta vā| ॥dhanyā balayā hitāstābhyaḥ śukraśoṇitavardhanāḥ|| ।iti pañcamasarpirmodakāḥ|

Ca. Ci. 11/78

।bastideśe vikurvāṇe strīprasaktasya mārute| ॥ ७८ ॥vātaghnān bṛṃhaṇān vṛṣyān yogāṃstasya prayojayet|| 78 ||

Ca. Ci. 11/79

।śarkarāpippalīcūrṇaiḥ sarpiṣā mākṣikeṇa ca| ॥ ७९ ॥saṃyuktaṃ vā śṛtaṃ kṣīraṃ pibet kāsajvarāpaham|| 79 ||

Ca. Ci. 11/80

।phalāmlaṃ sarpiṣā bhṛṣṭaṃ vidārīkṣurase śṛtam| ॥ ८० ॥strīṣu kṣīṇaḥ pibedyūṣaṃ jīvanaṃ bṛṃhaṇaṃ param|| 80 ||

Ca. Ci. 11/81

।saktūnāṃ vastrapūtānāṃ manthaṃ kṣaudraghṛtānvitam| ॥ ८१ ॥yavānnasātmyo dīptāgniḥ kṣatakṣīṇaḥ pibennaraḥ|| 81 ||

Ca. Ci. 11/82

।jīvanīyopasiddhaṃ vā jāṅgalaṃ ghṛtabharjitam| ॥ ८२ ॥rasaṃ prayojayet kṣīṇe vyañjanārthaṃ saśarkaram|| 82 ||

Ca. Ci. 11/83

।gomahiṣyaśvanāgājaiḥ kṣīrairmāṃsarasaistathā| ॥ ८३ ॥yavānnaṃ bhojayedyūṣaiḥ phalāmlairghṛtasaṃskṛtaiḥ|| 83 ||

Ca. Ci. 11/84

।dīpte'gnau vidhireṣaḥ syānmande dīpanapācanaḥ| ॥ ८४ ॥yakṣmiṇāṃ vihito grāhī bhinne śakṛti ceṣyate|| 84 ||

Ca. Ci. 11/85

।palikaṃ saindhavaṃ śuṇṭhī dve ca sauvarcalāt pale| ॥ ८५ ॥kuḍavāṃśāni vṛkṣāmlaṃ dāḍimaṃ patramarjakāt|| 85 ||

Ca. Ci. 11/86

।ekaikaṃ maricājājyordhānyakāddve caturthike| ॥ ८६ ॥śarkarāyāḥ palānyatra daśa dve ca pradāpayet|| 86 ||

Ca. Ci. 11/87

।kṛtvā cūrṇamato mātrāmannapāne prayojayet| ॥rocanaṃ dīpanaṃ balyaṃ pārśvārtiśvāsakāsanut|| ।iti saindhavādicūrṇam|

Ca. Ci. 11/88

।ekā ṣoḍaśikā dhānyāddve dve'jājyajamodayoḥ| ॥ ८८ ॥tābhyāṃ dāḍimavṛkṣāmlaṃ dvirdviḥ sauvarcalātpalam|| 88 ||

Ca. Ci. 11/89

।śuṇṭhyāḥ karṣaṃ dadhitthasya madhyāt pañca palāni ca| ॥ ८९ ॥taccūrṇaṃ ṣoḍaśapale śarkarāyā vimiśrayet|| 89 ||

Ca. Ci. 11/90

।ṣāḍavo'yaṃ pradeyaḥ syādannapāneṣu pūrvavat| ॥mandānale śakṛdbhede yakṣmiṇāmagnivardhanaḥ|| ।iti ṣāḍavaḥ|

Ca. Ci. 11/91

।pibennāgabalāmūlamardhakarṣavivardhitam| ॥ ९१ ॥palaṃ kṣīrayutaṃ māsaṃ kṣīravṛttiranannabhuk|| 91 ||

Ca. Ci. 11/92

।eṣa prayogaḥ puṣṭyāyurbalārogyakaraḥ paraḥ| ॥ ९२ ॥maṇḍūkaparṇyāḥ kalpo'yaṃ śuṇṭhīmadhukayostathā|| 92 ||

Ca. Ci. 11/93

।yadyat saṃtarpaṇaṃ śītamavidāhi hitaṃ laghu| ॥ ९३ ॥annapānaṃ niṣevyaṃ tatkṣatakṣīṇaiḥ sukhārthibhiḥ|| 93 ||

Ca. Ci. 11/94

।yaccoktaṃ yakṣmiṇāṃ pathyaṃ kāsināṃ raktapittinām| ॥ ९४ ॥tacca kuryādavekṣyāgniṃ vyādhiṃ sātmyaṃ balaṃ tathā|| 94 ||

Ca. Ci. 11/95

।upekṣite bhavettasminnanubandho hi yakṣmaṇaḥ| ॥ ९५ ॥prāgevāgamanāttasya tasmāttaṃ tvarayā jayet|| 95 ||

Ca. Ci. 11/96

-tatra ślokau- ।kṣatakṣayasamutthānaṃ sāmānyapṛthagākṛtim| ॥ ९६ ॥asādhyayāpyasādhyatvaṃ sādhyānāṃ siddhimeva ca|| 96 ||

Ca. Ci. 11/97

।uktavāñjyeṣṭhaśiṣyāya kṣatakṣiṇacikitsite| ॥ ९७ ॥tattvārthavidvītarajastamodoṣaḥ punarvasuḥ|| 97 ||

Ca. Ci. 11

॥॥ityagniveśakṛte tantre'prāpte dṛḍhabalapūrite cikitsitasthāne kṣatakṣīṇacikitsitaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ||11||