सद्योमरणीयमिन्द्रियम्

अथातः सद्योमरणीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः॥ १ ॥athātaḥ sadyomaraṇīyamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

इति ह स्माह भगवानात्रेयः॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

सद्यस्तितिक्षतः प्राणां(अनुनासिक)ल्लक्षणानि पृथक् पृथक्।sadyastitikṣataḥ prāṇāṃ(anunāsika)llakṣaṇāni pṛthak pṛthak|अग्निवेश! प्रवक्ष्यामि संस्पृष्टो यैर्न जीवति॥ ३ ॥agniveśa! pravakṣyāmi saṃspṛṣṭo yairna jīvati|| 3 ||

वाताष्ठीला सुसंवृद्धा तिष्ठन्ती दारुणा हृदि।vātāṣṭhīlā susaṃvṛddhā tiṣṭhantī dāruṇā hṛdi|तृष्णयाऽभिपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ४ ॥tṛṣṇayā'bhiparītasya sadyo muṣṇāti jīvitam|| 4 ||

पिण्डिके शिथिलीकृत्य जिह्मीकृत्य च नासिकाम्।piṇḍike śithilīkṛtya jihmīkṛtya ca nāsikām|वायुः शरीरे विचरन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ५ ॥vāyuḥ śarīre vicaran sadyo muṣṇāti jīvitam|| 5 ||

भ्रुवौ यस्य च्युते स्थानादन्तर्दाहश्च दारुणः।bhruvau yasya cyute sthānādantardāhaśca dāruṇaḥ|तस्य हिक्काकरो रोगः सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ६ ॥tasya hikkākaro rogaḥ sadyo muṣṇāti jīvitam|| 6 ||

क्षीणशोणितमांसस्य वायुरूर्ध्वगतिश्चरन्।kṣīṇaśoṇitamāṃsasya vāyurūrdhvagatiścaran|उभे मन्ये समे यस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ७ ॥ubhe manye same yasya sadyo muṣṇāti jīvitam|| 7 ||

अन्तरेण गुदं गच्छन् नाभिं च सहसाऽनिलः।antareṇa gudaṃ gacchan nābhiṃ ca sahasā'nilaḥ|कृशस्य वंक्षणौ गृह्णन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ८ ॥kṛśasya vaṃkṣaṇau gṛhṇan sadyo muṣṇāti jīvitam|| 8 ||

वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः।vitatya parśukāgrāṇi gṛhītvoraśca mārutaḥ|स्तिमितस्यायताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ९ ॥stimitasyāyatākṣasya sadyo muṣṇāti jīvitam|| 9 ||

हृदयं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली।hṛdayaṃ ca gudaṃ cobhe gṛhītvā māruto balī|दुर्बलस्य विशेषेण सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ १० ॥durbalasya viśeṣeṇa sadyo muṣṇāti jīvitam|| 10 ||

वंक्षणं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली।vaṃkṣaṇaṃ ca gudaṃ cobhe gṛhītvā māruto balī|श्वासं संजनयञ्जन्तोः सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ ११ ॥śvāsaṃ saṃjanayañjantoḥ sadyo muṣṇāti jīvitam|| 11 ||

नाभिं मूत्रं बस्तिशीर्षं पुरीषं चापि मारुतः।nābhiṃ mūtraṃ bastiśīrṣaṃ purīṣaṃ cāpi mārutaḥ|प्रच्छिन्नं जनयञ्छूलं सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥ १२ ॥pracchinnaṃ janayañchūlaṃ sadyo muṣṇāti jīvitam|| 12 ||

भिद्येते वंक्षणौ यस्य वातशूलैः समन्ततः।bhidyete vaṃkṣaṇau yasya vātaśūlaiḥ samantataḥ|भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः॥ १३ ॥bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyaḥ prāṇāñjahāti saḥ|| 13 ||

आप्लुतं मारुतेनेह शरीरं यस्य केवलम्।āplutaṃ māruteneha śarīraṃ yasya kevalam|भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्॥ १४ ॥bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyo jahyāt sa jīvitam|| 14 ||

शरीरं शोफितं यस्य वाताशोफेन देहिनः।śarīraṃ śophitaṃ yasya vātāśophena dehinaḥ|भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्॥ १५ ॥bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyo jahyāt sa jīvitam|| 15 ||

आमाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका।āmāśayasamutthānā yasya syāt parikartikā|भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः॥ १६ ॥bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca sadyaḥ prāṇāñjahāti saḥ|| 16 ||

पक्वाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका।pakvāśayasamutthānā yasya syāt parikartikā|तृष्णा गुदग्रहश्चोग्रः सद्यो जह्यात् स जीवितम्॥ १७ ॥tṛṣṇā gudagrahaścograḥ sadyo jahyāt sa jīvitam|| 17 ||

पक्वाशयमधिष्ठायं हत्वा संज्ञां च मारुतः।pakvāśayamadhiṣṭhāyaṃ hatvā saṃjñāṃ ca mārutaḥ|कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा सद्यो हरति जीवितम्॥ १८ ॥kaṇṭhe ghurghurakaṃ kṛtvā sadyo harati jīvitam|| 18 ||

दन्ताः कर्दमदिग्धाभा मुखं चूर्णकसन्निभम्।dantāḥ kardamadigdhābhā mukhaṃ cūrṇakasannibham|सिप्रायन्ते च गात्राणि लिङ्गं सद्यो मरिष्यतः॥ १९ ॥siprāyante ca gātrāṇi liṅgaṃ sadyo mariṣyataḥ|| 19 ||

तृष्णाश्वासशिरोरोगमोहदैर्बल्यकूजनैः।tṛṣṇāśvāsaśirorogamohadairbalyakūjanaiḥ|स्पृष्टः प्राणाञ्जहात्याशु शकृद्भेदेन चातुरः॥ २० ॥spṛṣṭaḥ prāṇāñjahātyāśu śakṛdbhedena cāturaḥ|| 20 ||

तत्र श्लोकः-tatra ślokaḥ-एतानि खलु लिङ्गानि यः सम्यगवबुध्यते।etāni khalu liṅgāni yaḥ samyagavabudhyate|स जीवितं च मर्त्यानां मरणं चावबुध्यते॥ २१ ॥sa jīvitaṃ ca martyānāṃ maraṇaṃ cāvabudhyate|| 21 ||

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने सद्योमरणीयमिन्द्रियं नाम दशमोऽध्यायः॥१०॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte indriyasthāne sadyomaraṇīyamindriyaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ||10||