Bharat Samhita

Chapter 8

अवाक्शिरसीयमिन्द्रियम्

The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation

In this chapter (the chapter's own summary, verse 27)

तत्र श्लोकः-इमानि लिङ्गानि नरेषु बुद्धिमान् विभावयेतावहितो मुमूर्षुषु।क्षणेन भूत्वा ह्युपयान्ति कानिचिन्नचाफलं लिङ्गमिहास्ति किञ्चन॥

verse 27 →

Tap any word of the original to see its meaning.

Ca. In. 8/1

॥ १ ॥athāto'vākśirasīyamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

Ca. In. 8/2

॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

Ca. In. 8/3

।avākśirā vā jihmā vā yasya vā viśirā bhavet| ॥ ३ ॥janto rūpapraticchāyā nainamiccheccikitsitum|| 3 ||

Ca. In. 8/4

।jaṭībhūtāni pakṣmāṇi dṛṣṭiścāpi nigṛhyate| ॥ ४ ॥yasya jantorna taṃ dhīro bheṣajenopapādayet|| 4 ||

Ca. In. 8/5

।yasya śūnāni vartmāni na samāyānti śuṣyataḥ| ॥ ५ ॥cakṣuṣī copadihyete yathā pretastathaiva saḥ|| 5 ||

Ca. In. 8/6

।bhruvorvā yadi vā mūrdhni sīmantāvartakān bahūn| ॥ ६ ॥apūrvānakṛtān vyaktān dṛṣṭvā maraṇamādiśet|| 6 ||

Ca. In. 8/7

।tryahametena jīvanti lakṣaṇenāturā narāḥ| ॥ ७ ॥arogāṇāṃ punastvetat ṣaḍrātraṃ paramucyate|| 7 ||

Ca. In. 8/8

।āyamyotpāṭitān keśān yo naro nāvabudhyate| ॥ ८ ॥anāturo vā rogī vā ṣaḍrātraṃ nātivartate|| 8 ||

Ca. In. 8/9

।yasya keśā nirabhyaṅgā dṛśyante'bhyaktasannibhāḥ| ॥ ९ ॥uparuddhāyuṣaṃ jñātvā taṃ dhīraḥ parivarjayet|| 9 ||

Ca. In. 8/10

।glāyate nāsikāvaṃśaḥ pṛthutvaṃ yasya gacchati| ॥ १० ॥aśūnaḥ śūnasaṃkāśaḥ pratyākhyeyaḥ sa jānatā|| 10 ||

Ca. In. 8/11

।atyarthavivṛtā yasya yasya cātyarthasaṃvṛtā| ॥ ११ ॥jihmā vā pariśuṣkā vā nāsikā na sa jīvati|| 11 ||

Ca. In. 8/12

।mukhaṃ śabdaśravāvoṣṭhau śuklaśyāvātilohitau| ॥ १२ ॥vikṛtyā yasya vā nīlau na sa rogādvimucyate|| 12 ||

Ca. In. 8/13

।asthiśvetā dvijā yasya puṣpitāḥ paṅkasaṃvṛtāḥ| ॥ १३ ॥vikṛtyā na sa rogaṃ taṃ vihāyārogyamaśnute|| 13 ||

Ca. In. 8/14

।stabdhā niścetanā gurvī kaṇṭakopacitā bhṛśam| ॥ १४ ॥śyāvā śuṣkā'thavā śūnā pretajihvā nisarpiṇī|| 14 ||

Ca. In. 8/15

।dīrghamucchvasya yo hrasvaṃ naro niḥśvasya tāmyati| ॥ १५ ॥uparuddhāyuṣaṃ jñātvā taṃ dhīraḥ parivarjayet|| 15 ||

Ca. In. 8/16

।hastau pādau ca manye ca tālu caivātidītalam| ॥ १६ ॥bhavatyāyuḥkṣaye krūramathavā'pi bhavenmṛdu|| 16 ||

Ca. In. 8/17

।ghaṭṭayañjānunā jānu pādāvudyamya pātayan| ॥ १७ ॥yo'pāsyati muhurvaktramāturo na sa jīvati|| 17 ||

Ca. In. 8/18

।dantaiśchindannakhāgrāṇi nakhaicchindañchiroruhān| ॥ १८ ॥kāṣṭhena bhūmiṃ vilikhanna rogāt parimucyate|| 18 ||

Ca. In. 8/19

।dantān khādati yo jāgradasāmnā virudan hasan| ॥ १९ ॥vijānāti na cedduḥkhaṃ na sa rogādvimucyate|| 19 ||

Ca. In. 8/20

।muhurhasan muhuḥ kṣveḍan śayyāṃ pādena hanti yaḥ| ॥ २० ॥uccaiśchidrāṇi vimṛśannāturo na sa jīvati|| 20 ||

Ca. In. 8/21

।yairvindati purā bhāvaiḥ sametaiḥ paramāṃ ratim| ॥ २१ ॥tairevāramamāṇasya glāsnormaraṇamādiśet|| 21 ||

Ca. In. 8/22

।na bibharti śiro grīvā na pṛṣṭhaṃ bhāramātmanaḥ| ॥ २२ ॥na hanū piṇḍamāsyasthamāturasya mumūrṣataḥ|| 22 ||

Ca. In. 8/23

।sahasā jvarasaṃtāpastṛṣṇā mūrcchā balakṣayaḥ| ॥ २३ ॥viśleṣaṇaṃ ca sandhīnāṃ mumūrṣorupajāyate|| 23 ||

Ca. In. 8/24

।gosargo vadanādyasya svedaḥ pracyavate bhṛśam| ॥ २४ ॥lepajvaropataptasya durlabhaṃ tasya jīvitam|| 24 ||

Ca. In. 8/25

।nopaiti kaṇṭhamāhāro jihvā kaṇṭhamupaiti ca| ॥ २५ ॥āyuṣyantaṃ gate jantorbalaṃ ca parihīyate|| 25 ||

Ca. In. 8/26

।śiro vikṣipate kṛcchrānmuñcayitvā prapāṇikau| ॥ २६ ॥lalāṭasrupratasvedo mumūrṣuścyutabandhanaḥ|| 26 ||

Ca. In. 8/27

-tatra ślokaḥ- ।imāni liṅgāni nareṣu buddhimān vibhāvayetāvahito mumūrṣuṣu| ॥ २७ ॥kṣaṇena bhūtvā hyupayānti kānicinnacāphalaṃ liṅgamihāsti kiñcana|| 27 ||

Ca. In. 8

॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte indriyasthāne'vākśirasīyamindriyaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ||8||