॥ १ ॥athātaḥ phalamātrāsiddhiṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||
Chapter 11
फलमात्रासिद्धिः
The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation
Tap any word of the original to see its meaning.
॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||
।bhagavantamudārasattvadhīśrutivijñānasamṛddhamatrijam| ॥ ३ ॥phalabastivaratvaniścaye savivādā munayo'bhyupāgaman|| 3 ||
।bhṛgukauśikakāpyaśaunakāḥ sapulastyāsitagautamādayaḥ| ॥ ४ ॥katamat pravaraṃ phalādiṣu smṛtamāsthāpanayojanāsviti|| 4 ||
।kaphapittaharaṃ varaṃ phaleṣvatha jīmūtakamāha śaunakaḥ| ॥ ५ ॥mṛduvīryatayā'bhinatti tacchakṛdityāha nṛpo'tha vāmakaḥ|| 5 ||
।kaṭutumbamamanyatottamaṃ vamane doṣasamīraṇaṃ ca tat| ॥ ६ ॥tadavṛṣyamaśaityatīkṣṇatākaṭuraukṣyāditi gautamo'bravīt|| 6 ||
।kaphapittanirbahaṇaṃ paraṃ sa ca dhāmārgavamityamanyata| ॥ ७ ॥tadamanyata vātalaṃ punarbaḍiśo glānikaraṃ balāpaham|| 7 ||
।kuṭajaṃ praśaśaṃsa cottamaṃ na balaghnaṃ kaphapittahāri ca| ॥ ८ ॥ativijjalamaurdhvabhāgikaṃ pavanakṣobhi ca kāpya āha tat|| 8 ||
।kṛtavedhanamāha vātalaṃ kaphapittaṃ prabalaṃ harediti| ॥ ९ ॥tadasādhviti bhadraśaunakaḥ kaṭukaṃ cātibalaghnamityapi|| 9 ||
।iti tadvacanāni hetubhiḥ suvicitrāṇi niśamya buddhimān| ॥ १० ॥praśaśaṃsa phaleṣu niścayaṃ paramaṃ cātrisuto'bravīdidam|| 10 ||
।phaladoṣaguṇān sarasvatī pratisarvairapi samyagīritā| ॥ ११ ॥na tu kiṃcidadoṣanirguṇaṃ guṇabhūyastvamato vicintyate|| 11 ||
।iha kuṣṭhahitā garāgarī hitamikṣvāku tu mehine matam| ॥ १२ ॥kuṭajasya phalaṃ hṛdāmaye pravaraṃ koṭhaphalaṃ ca pāṇḍuṣu|| 12 ||
, ।udare kṛtavedhanaṃ hitaṃ, madanaṃ sarvagadāvirodhi tu| ॥ १३ ॥madhuraṃ sakaṣāyatiktakaṃ tadarūkṣaṃ sakaṭūṣṇavijjalam|| 13 ||
।kaphapittahṛdāśukāri cāpyanapāyaṃ pavanānulomi ca| ॥ १४ ॥phalanāma viśeṣatastvato labhate'nyeṣu phaleṣu satsvapi|| 14 ||
।guruṇeti vacasyudāhṛte munisaṅghena ca pūjite tataḥ| ॥ १५ ॥praṇipatya mudā samanvitaḥ sahitaḥ śiṣyagaṇo'nupṛṣṭavān|| 15 ||
।sarvakarmaguṇakṛdguruṇokto bastirūrdhvamatha naiti nābhitaḥ| ॥ १६ ॥nābhyadho gudamataḥ sa śarīrāt sarvataḥ kathamapohati doṣān|| 16 ||
।tadgururabravīdidaṃ śarīraṃ tantrayate'nilaḥ saṅgavighātāt| ॥ १७ ॥kevala eva doṣasahito vā svāśayagaḥ prakopamupayāti|| 17 ||
।taṃ pavanaṃ sapittakaphaviṭkaṃ śuddhikaro'nulomayati bastiḥ| ॥ १८ ॥sarvaśarīragaśca gadasaṃghastatpraśamāt praśāntimupayāti|| 18 ||
।athādhigamyārthamakhaṇḍitaṃ dhiyā gajoṣṭragośvāvyajakarma roganut| ॥ १९ ॥apṛcchadenaṃ sa ca bastimabravīdvidhiṃ ca tasyāha punaḥ pracoditaḥ|| 19 ||
।ājoraṇau saumya gajoṣṭrayoḥ kṛte gavāśvayorbastimuśanti māhiṣam| ॥ २० ॥ajāvikānāṃ tu jaradgavodbhavaṃ vadanti bastiṃ tadupāyacintakāḥ|| 20 ||
।aratnimaṣṭādaśaṣoḍaśāṅgulaṃ tathaiva netraṃ hi daśāṅgulaṃ kramāt| ॥ २१ ॥gajoṣṭragośvāvyajabastisaṃdhau caturthabhāgopanayaṃ hitaṃ vadet|| 21 ||
।prasthastvajāvyorhi nirūhamātrā gavādiṣu dvitriguṇaṃ yathābalam| ॥ २२ ॥nirūhamuṣṭrasya tathā''ḍhakadvayaṃ gajasya vṛddhistvanuvāsane'ṣṭamaḥ|| 22 ||
।kaliṅgakuṣṭhe madhukaṃ ca pippalī vacā śatāhvā madanaṃ rasāñjanam| ॥ २३ ॥hitāni sarveṣu guḍaḥ sasaindhavo dvipañcamūlaṃ ca vikalpanā tviyam|| 23 ||
।gaje'dhikā'śvatthavaṭāśvakarṇakāḥ sakhādirapragrahaśālatālajāḥ| ॥ २४ ॥tathā ca parṇyau dhavaśigrupāṭalīmadhūkasārāḥ sanikumbhacitrakāḥ|| 24 ||
।palāśabhūtīkasurāhvarohiṇīkaṣāya uktastvadhiko gavāṃ hitaḥ| ॥ २५ ॥palāśadantīsuradārukattṛṇadravantya uktāsturagasya cādhikāḥ|| 25 ||
। ॥ २६ ॥kharoṣṭrayoḥ pīlukarīrakhādirāḥ śamyākabilvādigaṇasya ca cchadāḥ|ajāvikānāṃ triphalāparūṣakaṃ kapitthakarkandhu sabilvakolajam|| 26 ||
।athāgniveśaḥ satatāturān narān hitaṃ ca papraccha gurustadāha ca| ॥ २७ ॥sadā''turāḥ śrotriyarājasevakāstathaiva veśyā saha paṇyajīvibhiḥ|| 27 ||
।dvijohi vedādhyayanavratāhnikakriyādibhirdehahitaṃ na ceṣṭate| ॥ २८ ॥nṛpopasevī nṛpacittarakṣaṇāt parānurodhādbahucintanādbhayāt|| 28 ||
।nṛcittavartinyupacāratatparā mṛjābhi(vi)bhūṣāniratā paṇāṅganā| ॥ २९ ॥sadāsanādatyanubandhavikrayakrayādilobhādapi paṇyajīvinaḥ|| 29 ||
।sadaiva te hyāgataveganigrahaṃ samācarante na ca kālabhojanam| ॥ ३० ॥akālanirhāravihārasevino bhavanti ye'nye'pi sadā''turāśca te|| 30 ||
।samīraṇaṃ vegavidhāraṇoddhataṃ vibandhasarvāṅgarujākaraṃ bhiṣak| ॥ ३१ ॥samīkṣya teṣāṃ phalavartimāditaḥ sukalpitāṃ snehavatīṃ prayojayet|| 31 ||
।punarnavairaṇḍanikumbhacitrakān sadevadārutrivṛtānidigdhikān| ॥ ३२ ॥mahānti mūlāni ca pañca yāni vipācya mūtre dadhimastusaṃyute|| 32 ||
।satailasarpirlavaṇaiśca pañcabhirvimūrcchitaṃ bastimatha prayojayet| ॥ ३३ ॥nirūhitaṃ dhanvarasena bhojitaṃ nikumbhatailena tato'nuvāsayet|| 33 ||
।balāṃ sarāsnāṃ phalabilvacitrakān dvipañcamūlaṃ kṛtamālakāt phalam| ॥ ३४ ॥yavān kulatthāṃśca pacejjalāḍhake rasaḥ sa peṣyaistu kaliṅgakādibhiḥ|| 34 ||
।satilasarpirguḍasaindhavo hitaḥ sadāturāṇāṃ balavarṇavardhanaḥ| ॥ ३५ ॥tathā'nuvāsye madhukena sādhitaṃ phalena bilvena śatāhvayā'pi vā|| 35 ||
।sajīvanīyastu raso'nuvāsane nirūhaṇe cālavaṇaḥ śiśorhitaḥ| ॥na cānyadāśvaṅgabalābhivardhanaṃ nirūhabasteḥ śiśuvṛddhayoḥ param|| -tatra ślokaḥ-
।phalakarma bastivaratā netraṃ yadbastayo gavādīnām| ॥ ३७ ॥satatāturāśca diṣṭāḥ phalamātrāyāṃ hitaṃ caiṣām|| 37 ||
॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte'prāpte dṛḍhabalasaṃpūrite siddhisthāne phalamātrāsiddhirnāmaikādaśo'dhyāyaḥ||11||