Bharat Samhita

Chapter 3

आरग्वधीयोऽध्यायः

The English translation of this text is being prepared. For now, the original is shown with its transliteration. Read it with its Hindi translation

In this chapter (the chapter's own summary, verse 30)

तत्र श्लोकः -इहात्रिजः सिद्धतमानुवाच द्वात्रिंशतं सिद्धमहर्षिपूज्यः।चूर्णप्रदेहान् विविधामयघ्नानारग्वधीये जगतो हितार्थम्॥

verse 30 →

Tap any word of the original to see its meaning.

Ca. Sū. 3/1

॥ १ ॥athāta āragvadhīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ|| 1 ||

Ca. Sū. 3/2

॥ २ ॥iti ha smāha bhagavānātreyaḥ|| 2 ||

Ca. Sū. 3/3

।āragvadhaḥ saiḍagajaḥ karañjo vāsā guḍūcī madanaṃ haridre| ॥ ३ ॥śryāhvaḥ surāhvaḥ khadiro dhavaśca nimbo viḍaṅgaṃ karavīrakatvak|| 3 ||

Ca. Sū. 3/4

।granthiśca bhaurjo laśunaḥ śirīṣaḥ salomaśo guggulukṛṣṇagandhe| ॥ ४ ॥phaṇijjhako vatsakasaptaparṇau pīlūni kuṣṭhaṃ sumanaḥpravālāḥ|| 4 ||

Ca. Sū. 3/5

।vacā hareṇustrivṛtā nikumbho bhallātakaṃ gairikamañjanaṃ ca| ॥ ५ ॥manaḥśilāle gṛhadhūma elā kāśīsalodhrārjunamustasarjāḥ|| 5 ||

Ca. Sū. 3/6

।ityardharūpairvihitāḥ ṣaḍete gopittapītāḥ punareva piṣṭāḥ| ॥ ६ ॥siddhāḥ paraṃ sarṣapatailayuktāścūrṇapradehā bhiṣajā prayojyāḥ|| 6 ||

Ca. Sū. 3/7

।kuṣṭhāni kṛcchrāṇi navaṃ kilāsaṃ sureśaluptaṃ kiṭibhaṃ sadadru| ॥ ७ ॥bhagandarārśāṃsyapacīṃ sapāmāṃ hanyuḥ prayuktāstvacirānnarāṇām|| 7 ||

Ca. Sū. 3/8

।kuṣṭhaṃ haridre surasaṃ paṭolaṃ nimbāśvagandhe suradāruśigrū| ॥ ८ ॥sasarṣapaṃ tumburudhānyavanyaṃ caṇḍāṃ ca cūrṇāni samāni kuryāt|| 8 ||

Ca. Sū. 3/9

।taistakrapiṣṭaiḥ prathamaṃ śarīraṃ tailāktamudvartayituṃ yateta| ॥ ९ ॥tenāsyakaṇḍūḥ piḍakāḥ sakoṭhāḥ kuṣṭhāni śophāśca śamaṃ vrajanti|| 9 ||

Ca. Sū. 3/10

।kuṣṭhāmṛtāsaṅgakaṭaṅkaṭerīkāsīsakampillakamustalodhrāḥ| ॥ १० ॥saugandhikaṃ sarjaraso viḍaṅgaṃ manaḥśilāle karavīrakatvak|| 10 ||

Ca. Sū. 3/11

।tailāktagātrasya kṛtāni cūrṇānyetāni dadyādavacūrṇanārtham| ॥ ११ ॥dadrūḥ sakaṇḍūḥ kiṭibhāni pāmā vicarcikā caiva tathaiti śāntim|| 11 ||

Ca. Sū. 3/12

।manaḥśilāle maricāni tailamārkaṃ payaḥ kuṣṭhaharaḥ pradehaḥ| ॥ १२ ॥tutthaṃ viḍaṅgaṃ maricāni kuṣṭhaṃ lodhraṃ ca tadvat samanaḥśilaṃ syāt|| 12 ||

Ca. Sū. 3/13

।rasāñjanaṃ saprapunāḍabījaṃ yuktaṃ kapitthasya rasena lepaḥ| ॥ १३ ॥karañjabījaiḍagajaṃ sakuṣṭhaṃ gomūtrapiṣṭaṃ ca paraḥ pradehaḥ|| 13 ||

Ca. Sū. 3/14

।ubhe haridre kuṭajasya bījaṃ karañjabījaṃ sumanaḥpravālān| ॥ १४ ॥tvacaṃ samadhyāṃ hayamārakasya lepaṃ tilakṣārayutaṃ vidadhyāt|| 14 ||

Ca. Sū. 3/15

।manaḥśilā tvak kuṭajāt sakuṣṭhāt salomaśaḥ saiḍagajaḥ karañjaḥ| ॥ १५ ॥granthiśca bhaurjaḥ karavīramūlaṃ cūrṇāni sādhyāni tuṣodakena|| 15 ||

Ca. Sū. 3/16

।palāśanirdāharasena cāpi karṣoddhṛtānyāḍhakasaṃmitena| ॥ १६ ॥darvīpralepaṃ pravadanti lepametaṃ paraṃ kuṣṭhanisūdanāya|| 16 ||

Ca. Sū. 3/17

।parṇāni piṣṭvā caturaṅgulasya takreṇa parṇānyatha kākamācyāḥ| ॥ १७ ॥tailāktagātrasya narasya kuṣṭhānyudvartayedaśvahanacchadaiśca|| 17 ||

Ca. Sū. 3/18

।kolaṃ kulatthāḥ suradārurāsnāmāṣātasītailaphāni kuṣṭham| ॥ १८ ॥vacā śatāhvā yavacūrṇamamlamuṣṇāni vātāmayināṃ pradehaḥ|| 18 ||

Ca. Sū. 3/19

।ānūpamatsyāmiṣavesavārairuṣṇaiḥ pradehaḥ pavanāpahaḥ syāt| ॥ १९ ॥snehaiścaturbhirdaśamūlamiśrairgandhauṣadhaiścānilahaḥ pradehaḥ|| 19 ||

Ca. Sū. 3/20

।takreṇa yuktaṃ yavacūrṇamuṣṇaṃ sakṣāramartiṃ jaṭhare nihanyāt| ॥ २० ॥kuṣṭhaṃ śatāhvāṃ savacāṃ yavānāṃ cūrṇaṃ satailāmlamuśanti vāte|| 20 ||

Ca. Sū. 3/21

।ubhe śatāhve madhukaṃ madhūkaṃ balāṃ priyālaṃ ca kaśerukaṃ ca| ॥ २१ ॥ghṛtaṃ vidārīṃ ca sitopalāṃ ca kuryāt pradehaṃ pavane sarakte|| 21 ||

Ca. Sū. 3/22

।rāsnā guḍūcī madhukaṃ bale dve sajīvakaṃ sarṣabhakaṃ payaśca| ॥ २२ ॥ghṛtaṃ ca siddhaṃ madhuśeṣayuktaṃ raktānilārtiṃ praṇudet pradehaḥ|| 22 ||

Ca. Sū. 3/23

।vāte sarakte saghṛtaṃ pradeho godhūmacūrṇaṃ chagalīpayaśca| ॥ २३ ॥natotpalaṃ candanakuṣṭhayuktaṃ śirorujāyāṃ saghṛtaṃ pradehaḥ|| 23 ||

Ca. Sū. 3/24

।prapauṇḍarīkaṃ suradāru kuṣṭhaṃ yaṣṭyāhvamelā kamalotpale ca| ॥ २४ ॥śirorujāyāṃ saghṛtaḥ pradeho lohairakāpadmakacorakaiśca|| 24 ||

Ca. Sū. 3/25

।rāsnā haridre naladaṃ śatāhve dve devadārūṇi sitopalā ca| ॥ २५ ॥jīvantimūlaṃ saghṛtaṃ satailamālepanaṃ pārśvarujāsu koṣṇam|| 25 ||

Ca. Sū. 3/26

।śaivālapadmotpalavetratuṅgaprapauṇḍarīkāṇyamṛṇālalodhram| ॥ २६ ॥priyaṅgukāleyakacandanāni nirvāpaṇaḥ syāt saghṛtaḥ pradehaḥ|| 26 ||

Ca. Sū. 3/27

।sitālatāvetasapadmakāni yaṣṭyāhvamaindrī nalināni dūrvā| ॥ २७ ॥yavāsamūlaṃ kuśakāśayośca nirvāpaṇaḥ syājjalamerakā ca|| 27 ||

Ca. Sū. 3/28

।śaileyamelāguruṇī sakuṣṭhe caṇḍā nataṃ tvak suradāru rāsnā| ॥ २८ ॥śītaṃ nihanyādacirāt pradeho viṣaṃ śirīṣastu sasindhuvāraḥ|| 28 ||

Ca. Sū. 3/29

।śirīṣalāmajjakahemalodhraistvagdoṣasaṃsvedaharaḥ pragharṣaḥ| ॥ २९ ॥patrāmbulodhrābhayacandanāni śarīradaurgandhyaharaḥ pradehaḥ|| 29 ||

Ca. Sū. 3/30

-tatra ślokaḥ - ।ihātrijaḥ siddhatamānuvāca dvātriṃśataṃ siddhamaharṣipūjyaḥ| ॥ ३० ॥cūrṇapradehān vividhāmayaghnānāragvadhīye jagato hitārtham|| 30 ||

Ca. Sū. 3

॥॥ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte ślokasthāne āragvadhīyo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ||3||