।அதா²தஸ்திஸ்ரைஷநீயமத்⁴யாயம்ʼ வ்யாக்²யாஸ்யாம꞉ |
அத்தியாயம் 11
तिस्रैषणीयोऽध्यायः
இந்த நூலின் தமிழ் மொழிபெயர்ப்பு தயாராகிக்கொண்டிருக்கிறது. இப்போதைக்கு மூலமும் அதன் தமிழ் எழுத்துப்பெயர்ப்பும் காட்டப்படுகின்றன. இந்தி மொழிபெயர்ப்புடன் படியுங்கள்
இந்த அத்தியாயத்தில் (அத்தியாயத்தின் சொந்தச் சுருக்கம், ஸ்லோகங்கள் 64-65)
तत्र श्लोकौएषणाः समुपस्तम्भा बलं कारणमामयाः ।तिस्रैषणीये मार्गाश्च भिषजो भेषजानि च ॥
ஸ்லோகம் 64 →त्रित्वेनाष्तौ समुद्दिष्टाः कृष्णात्रेयेण धीमता ।भावा भावेष्वसक्तेन येषु सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥
ஸ்லோகம் 65 →மூலத்தின் எந்தச் சொல்லையும் தொடுங்கள் - அதன் பொருள் தோன்றும்.
॥ २ ॥இதி ஹ ஸ்மாஹ ப⁴க³வாநாத்ரேய꞉ || 2 ||
।இஹ க²லு புருஷேணாநுபஹதஸத்த்வபு³த்³தி⁴பௌருஷபராக்ரமேண ஹிதமிஹ சாமுஷ்மிம்ʼஶ்ச லோகே ஸமநுபஶ்யதா திஸ்ர ஏஷணா꞉ பர்யேஷ்டவ்யா ப⁴வந்தி |, , ॥ ३ ॥தத்³யதா²-ப்ராணைஷணா꞉, த⁴நைஷணா, பரலோகைஷணேதி || 3 ||
।ஆஸாம்ʼ து க²ல்வேஷணாநாம்ʼ ப்ராணைஷணாம்ʼ தாவத் பூர்வதரமாபத்³யேத | ।கஸ்மாத் ப்ராணபரித்யாகே³ ஹி ஸர்வத்யாக³꞉ | , , ; ॥ ४ ॥தஸ்யாநுபாலநம்ʼ-ஸ்வஸ்த²ஸ்ய ஸ்வஸ்த²வ்ருʼத்தாநுவ்ருʼத்தி꞉, ஆதுரஸ்ய விகாரப்ரஶமநே(அ)ப்ரமாத³꞉, தது³ப⁴யமேதது³க்தம்ʼ வக்ஷ்யதே ச; தத்³யதோ²க்தமநௌவர்தமாந꞉ ப்ராணாநுபாலநாத்³தீ³ர்க⁴மாயுரவாப்நோதீதி ப்ரத²மைஷணா வ்யாக்²யாதா ப⁴வதி || 4 ||
, ; , ।அத² த்³விதீயாம்ʼ த⁴நைஷணாமாபத்³யேத, ப்ராணேப்⁴யோ ஹ்யநந்தரம்ʼ த⁴நமேவ பர்யேஷ்டவ்யம்ʼ ப⁴வதி; ந ஹ்யத꞉ பாபாத் பாபீயோ(அ)ஸ்தி யத³நுபகரணஸ்ய தீ³ர்க⁴மாயு꞉, தஸ்மாது³பகரணாநி பர்யேஷ்டும்ʼ யதேத |; , ; ।தத்ரோபகரணோபாயாநநுவ்யாக்²யாஸ்யாம꞉; தத்³யதா²-க்ருʼஷிபாஶுபால்யவாணிஜ்யராஜோபஸேவாதீ³நி, யாநி சாந்யாந்யபி ஸதாமவிக³ர்ஹிதாநி கர்மாணி வ்ருʼத்திபுஷ்டிகராணி வித்³யாத்தாந்யாரபே⁴த கர்தும்ʼ; ததா² குர்வந் தீ³க⁴ஜீவிதம்ʼ ஜீவத்யநவாமத꞉ புருஷோ ப⁴வதி | ॥ ५ ॥இதி த்³விதீயா த⁴நைஷணா வ்யாக்²யாதா ப⁴வதி || 5 ||
।அத² த்ருʼதீயாம்ʼ பரலோகைஷணாமாபத்³யேத | ; , , ; - ‘ ।ஸம்ʼஶயஶ்சாத்ர கத²ம்ʼ ப⁴விஷ்யாம இதஶ்ச்யுதா நவேதி; குத꞉ புந꞉ ஸம்ʼஶய இதி, உச்யதே-ஸந்தி ஹ்யேகே ப்ரத்யக்ஷபரா꞉ பரோக்ஷத்வாத் புநர்ப⁴வஸ்ய நாஸ்திக்யமாஶ்ரிதா꞉, ஸந்தி சாக³மப்ரத்யயாதே³வ புநர்ப⁴வமிச்ச²ந்தி; ஶ்ருதிபே⁴தா³ச்ச- ‘மாதரம்ʼ பிதரம்ʼ சைகே மந்யந்தே ஜந்மகாரணம் | ॥ ।ऽ नु ॥ ६ ॥ஸ்வபா⁴வம்ʼ பரநிர்மாணம்ʼ யத்³ருʼச்சா²ம்ʼ சாபரே ஜநா꞉ || இதி |(அ) அத꞉ ஸம்ʼஶய꞉-கிம்ʼ நு க²ல்வஸ்தி புநர்ப⁴வோ ந வேதி || 6 ||
।தத்ர பு³த்³தி⁴மாந்நாஸ்திக்யபு³த்³தி⁴ம்ʼ ஜஹ்யாத்³விசிக்த்ஸாம்ʼ ச | ; , ; , ॥ ७ ॥கஸ்மாத் ப்ரத்யக்ஷம்ʼ ஹ்யல்பம்; அநல்பமப்ரத்யக்ஷமஸ்தி, யதா³க³மாநுமாநயுக்திபி⁴ருபலப்⁴யதே; யைரேவ தாவதி³ந்தி³ர்யை꞉ ப்ரத்யக்ஷமுபலப்⁴யதே, தாந்யேவ ஸந்தி சாப்ரத்யக்ஷாணி || 7 ||
; , ॥ ८ ॥ஸதாம்ʼ ச ரூபாணாமதிஸந்நிகர்ஷாத³திவிப்ரகர்ஷாதா³வரணாத் கரணதௌ³ப³ல்யாநமநோநவஸ்தா²நாத் ஸமாநாபி⁴ஹாராத³பி⁴ப⁴வாத³திஸௌக்ஷ்ம்யாச்ச ப்ரத்யக்ஷாநுபலப்³தி⁴꞉; தஸ்மாத³பரீக்ஷிதமேதது³ச்யதே ப்ரத்யக்ஷமேவாஸ்தி, நாந்யத³ஸ்தீதி || 8 ||
।ஶ்ருதயஶ்சைதா ந காரணம்ʼ யுக்திவிரோதா⁴த் | ।ஆத்மா மாது꞉ பிதுர்வா ய꞉ ஸோ(அ)பத்யம்ʼ யதி³ ஸம்ʼசரேத் | ॥ ९ ॥தி³வ்வித⁴ம்ʼ ஸம்ʼசரேதா³த்மா ஸர்வோவா(அ)வயவேந வா || 9 ||
।ஸர்வஶ்சேத் ஸம்ʼசரேந்மாது꞉ பிதுர்வா மரணம்ʼ ப⁴வேத் | ॥ १० ॥நிரந்தரம்ʼ நாவயவ꞉ கஶ்சித்ஸூக்ஷ்மஸ்ய சாத்மந꞉ || 10 ||
।பு³த்³தி⁴ர்மநஶ்ச நிர்ணீதே யதை²வாத்மா ததை²வ தே | ॥ ११ ॥யேஷாம்ʼ சைஷா மதிஸ்தேஷாம்ʼ யோநிர்நாஸ்தி சதுர்விதா⁴ || 11 ||
।வித்³யாத் ஸ்வாபா⁴விகம்ʼ ஷண்ணாம்ʼ தா⁴தூணாம்ʼ யத் ஸ்வலக்ஷணம் | ॥ १२ ॥ஸம்ʼயோகே³ ச வியோகே³ ச தேஷாம்ʼ கர்மைவ காரணம் || 12 ||
।அநாதே³ஶ்சேதநாதா⁴தோர்நேஷ்யதே பரநிர்மிதி꞉ | ॥ १३ ॥பர ஆத்மா ஸ சேத்³தே⁴துரிஷ்டோ(அ)ஸ்து பரநிர்மிதி꞉ || 13 ||
।ந பரீக்ஷா ந பரீக்ஷ்யம்ʼ ந கர்தா காரணம்ʼ ந ச | ॥ १४ ॥ந தே³வா நர்ஷயா꞉ ஸித்³தா⁴꞉ கர்ம கர்மப²லம்ʼ ந ச || 14 ||
।நாஸ்திகஸ்யாஸ்தி நைவாத்மா யத்³ருʼச்சோ²பஹதாத்மந꞉ | ॥ १५ ॥பாதகேப்⁴ய꞉ பரம்ʼ சைதத் பாதகம்ʼ நாஸ்திகக்³ரஹ꞉ || 15 ||
।தஸ்மாந்மதிம்ʼ விமுச்யைதாமமார்க³ப்ரஷ்ர்தாம்ʼ பு³த⁴꞉ | ॥ १६ ॥ஸதாம்ʼ பு³த்³தி⁴ப்ரதீ³பேந பஶ்யேத்ஸர்வம்ʼ யதா²தத²ம் || 16 ||
॥ १७ ॥த்³விவித⁴மேவ க²லு ஸர்வம்ʼ ஸச்சாஸச்ச தஸ்ய சதுர்விதா⁴ பரீக்ஷா ஆப்தோபதே³ஶ꞉ ப்ரத்யக்ஷம் அநுமாநம்ʼ யுக்திஶ்சேத் || 17 ||
ஆப்தாஸ்தாவத் ।ரஜஸ்தமோப்⁴யாம்ʼ நிர்முக்தாஸ்தபோஜ்ஞாநப³லேந யே | ॥ १८ ॥யேஷாம்ʼ விகாலமமலம்ʼ ஜ்ஞாநமவ்யாஹதம்ʼ ஸதா³ || 18 ||
।ஆப்தா꞉ ஶிஷ்டா விபு³த்³தா⁴ஸ்தே தேஷாம்ʼ வாக்யமஸம்ʼஶயம் | ॥ १९ ॥ஸத்யம்ʼ வக்ஷ்யந்தி தே கஸ்மாத³ஸத்யம்ʼ நீரஜஸ்தமா꞉ || 19 ||
।ஆத்மேந்த்³ரியமநோர்தா²நாம்ʼ ஸந்நிகர்ஷாத் ப்ரவர்ததே | ॥ २० ॥வ்யக்தா ததா³த்வே யா பு³த்³தி⁴꞉ ப்ரத்யக்ஷம்ʼ ஸா நிருச்யதே || 20 ||
।ப்ரத்யக்ஷபூர்வம்ʼ திரிவித⁴ம்ʼ த்ரிகாலம்ʼ சாநுமீயதே | ॥ २१ ॥வஹ்நிர்நிகூ³டோ⁴ தூ⁴மேந மைது²நம்ʼ க³ர்ப⁴த³ர்ஶநாத் || 21 ||
।ஏவம்ʼ வ்யவஸ்யந்த்யதீதம்ʼ பீ³ஜாத் ப²லமநாக³தம் | ॥ २२ ॥த்³ருʼஷ்ட்வா பீ³ஜாத் ப²லம்ʼ ஜாதமிஹைவ ஸத்³ருʼஶம்ʼ பு³தா⁴꞉ || 22 ||
।ஜலகர்ஷணபீ³ஜர்துஸம்ʼயோகா³த் ஸஸ்யஸம்ʼப⁴வ꞉ | ॥ २३ ॥யுக்தி꞉ ஷட்³தா⁴துஸம்ʼயோகா³த்³க³ர்பா⁴ணாம்ʼ ஸம்ʼப⁴வஸ்ததா² || 23 ||
।மத்²யமந்த²நமந்தா²நாஸம்ʼய்ஹோகா³த³க்³நிஸம்ʼப⁴வ꞉ | ॥ २४ ॥யுக்தியுக்தா சதுஷ்பாத³ஸம்ʼபத்³வ்யாதி⁴நிப³ர்ஹணீ || 24 ||
।பு³த்³தி⁴꞉ பஶ்யதி யா பா⁴வாந் ப³ஹுகாரணயோக³ஜாந் | ॥ २५ ॥யுக்திஸ்த்ரிகாலா ஸா ஜ்ஞேயா த்ரிவர்க³꞉ ஸாத்⁴யதே யயா || 25 ||
।ஏஷா பரீக்ஷா நாஸ்த்யந்யா யயா ஸர்வம்ʼ பரீக்ஷ்யதே | ॥ २६ ॥பரீக்ஷ்யம்ʼ ஸத³ஸச்சைவம்ʼ தயா சாஸ்தி புநர்ப⁴வ꞉ || 26 ||
, , ; ॥ २७ ॥தத்ராப்தாக³மஸ்தாவத்³வேத³꞉, யஶ்சாந்யோ(அ)பி கஶ்சித்³வேதா³ர்தா²த³விபரீத꞉ பரீக்ஷகை꞉ ப்ரணீத꞉ ஶிஷ்டாநுமதோ லோகாநுக்³ரஹப்ரவ்ருʼத்த꞉ ஶாஸ்த்ரவாத³꞉, ஸ சா(அ)(அ)ப்தாக³ம꞉; ஆப்தாக³மாது³பலப்⁴யதேதா³நத போயஜ்ஞஸத்யாஹிம்ʼஸாப்³ரஹ்மசர்யாண்யப்⁴யுத³யநி꞉ஶ்ரேயஸகராணீதி || 27 ||
॥ २८ ॥ந சாநதிவ்ருʼத்தஸத்த்வதோ³ஷாணாமதோ³ஷைரபுநர்ப⁴வோ த⁴ர்மத்³வாரேஷூபதி³ஶ்யதே || 28 ||
॥ २९ ॥த⁴ர்மத்³வாராவஹிதைஶ்ச வ்யபக³தப⁴யராக³த்³வேஷலோப⁴மோஹமாநைர்ப்³ரஹ்மபரைராப்தை꞉ கர்மவித்³பி⁴ரநுபஹதஸத்த்வபு³த்³தி⁴ப்ரசாரை꞉ பூர்வை꞉ பூர்வதரைமஹர்ஷிபி⁴ர்தி³வ்யசக்ஷுபி⁴ர்த்³ருʼஷ்ட்வோபதி³ஷ்ட꞉ புநர்ப⁴வ இதி வ்யவஸ்யேதே³வம் || 29 ||
- , , , , , , , , , , , - , ॥ ३० ॥ப்ரத்யக்ஷமபி சோபலப்⁴யதே - மாதாபித்ரோர்விஸத்³ருʼஶாந்யபத்யாநி, துல்யஸம்ʼப⁴வாநாம்ʼ வர்ணஸ்வராக்ருʼதிஸத்த்வபு³த்³தி⁴பா⁴க்³யவிஶேஷா꞉, ப்ரவராவரகுலஜந்ம, தா³ஸ்யைஶ்வர்யம்ʼ, ஸுகா²ஸுக²மாயு꞉, ஆயுஷோ வைஷம்யம், இஹ அக்ருʼதஸ்யாவாப்தி꞉, அஶிக்ஷிதாநாம்ʼ ச ருதி³தஸ்தநபாநஹாஸத்ராஸாதீ³நாம்ʼ ப்ரவ்ருʼத்தி꞉, லக்ஷணோத்பத்தி꞉, கர்மஸாத்³ருʼஶ்யே ப²லவிஶேஷ꞉, மேதா⁴ க்வசித் க்வசித் கர்மண்யமேதா⁴, ஜாதிஸ்மரணம் - இஹாக³மநமிதஶ்ச்யுதாநாமிதி, ஸமத³ர்ஶநே ப்ரியாப்ரியத்வம் || 30 ||
- - , ; ; , ॥ ३१ ॥அத ஏவாநுமீயதே - யத் - ஸ்வக்ருʼதமபரீஹார்யமவிநாஶி பௌர்வதே³ஹிகம்ʼ தை³வஸம்ʼஜ்ஞகமாநுப³ந்தி⁴கம்ʼ கர்ம, தஸ்யைதத் ப²லம்; இதஶ்சாந்யத்³ப⁴விஷ்யதீதி; ப²லாத்³பீ³ஜமநுமீயதே, ப²லம்ʼ ச பீ³ஜாத் || 31 ||
- , ; , ; , ; ॥ ३२ ॥யுக்திஶ்சைஷா - ஷட்³தா⁴துஸமுத³யாத்³க³ர்ப⁴ஜந்ம, கர்த்ருʼகரணஸம்ʼயோகா³த் க்ரியா; க்ருʼதஸ்ய கர்மண꞉ ப²லம்ʼ நாக்ருʼதஸ்ய, நாங்க்ருʼரோத்பத்திரபீ³ஜாத்; கர்மஸத்³ருʼஶம்ʼ ப²லம்ʼ, நாந்யஸ்மாத்³பீ³ஜாத³ந்யஸ்யோத்பத்தி꞉; இதி யுக்தி꞉ || 32 ||
; - ; ; ।ஏவம்ʼ ப்ரமாணைஶ்சதுர்பி⁴ருபதி³ஷ்டே புநர்ப⁴வே த⁴ர்மத்³வாரேஷ்வவதீ⁴யேத; தத்³யதா² - கு³ருஶுஶ்ரூஷாயாமத்⁴யயநே வ்ரதசர்யாயாம்ʼ தா³ரக்ரியாயாமபத்யோத்பாத³நே ப்⁴ருʼத்யப⁴ரணே(அ)திதி²பூஜாயாம்ʼ தா³நே(அ)நபி⁴த்⁴யாயாம்ʼ தபஸ்யநஸூயாயாம்ʼ தே³ஹவாஙிமாநஸே கர்மண்யக்லிஷ்டே தே³ஹேந்த்³ரியமநோர்த²பு³த்³த்⁴யாத்மபரீக்ஷாயாம்ʼ மந꞉ஸமாதா⁴விதி; யாநி சாந்யாநயப்யேவம்ʼவிதா⁴நி கர்மாணி ஸதாமவிக³ர்ஹிதாநி ஸ்வர்க்³யாணி வ்ருʼத்திபுஷ்டிகராணி வித்³யாத்தாந்யாரபே⁴த கர்தும்ʼ; ததா² குர்வந்நிஹ சைவ யஶோ லப⁴தே ப்ரேத்ய ச ஸ்வர்க³ம் | ॥ ३३ ॥இதி த்ருʼதீயா பரலோகைஷணா வ்யாக்²யாதா ப⁴வதி || 33 ||
, , , , , , ॥ ३४ ॥அத² க²லு த்ரய உபஸ்தம்பா⁴꞉, த்ரிவித⁴ம்ʼ ப³லம்ʼ, த்ரீண்யாயதநாநி, த்ரயோ ரோகா³꞉, த்ரயோ ரோக³மார்கா³꞉, த்ரிவிதா⁴ பி⁴ஷஜ꞉, த்ரிவித⁴மௌஷத⁴மிதி || 34 ||
- , , ; , ॥ ३५ ॥த்ரய உபஸ்தம்பா⁴ இதி - ஆஹார꞉, ஸ்வப்நோ, ப்³ரஹ்மசர்யமிதி; ஏபி⁴ஸ்த்ரிபி⁴ர்யுக்தியுக்தைருபஸ்தப்³த⁴முபஸ்தம்பை⁴꞉ ஶரீரம்ʼ ப³லவர்ணோபசயோபசிதமநுவர்ததே யாவதா³யு꞉ஸம்ʼஸ்காராத் ஸம்ʼஸ்காரமஹிதமநுபஸேவமாநஸ்ய, ய இஹைவோபதே³க்ஷ்யதே || 35 ||
- , , ।த்ரிவித⁴ம்ʼ ப³லமிதி - ஸஹஜம்ʼ, காலஜம்ʼ, யுக்திக்ருʼதம்ʼ ச | , , ॥ ३६ ॥ஸஹஜம்ʼ யச்ச²ரீரஸத்த்வயோ꞉ ப்ராக்ருʼதம்ʼ, காலக்ருʼதம்ருʼதுவிபா⁴க³ஜம்ʼ வய꞉க்ருʼதம்ʼ ச, யுக்திக்ருʼதம்ʼ புநஸ்தத்³யதா³ஹாரசேஷ்டாயோக³ஜம் || 36 ||
- ।த்ரீண்ய் ஆயதநாநீதி - அர்தா²நாம்ʼ கர்மண꞉ காலஸ்ய சாதியோகா³யோக³மித்²யாயோகா³꞉ | , , ।।।।।।।।। ; , , ; , , ; , , ; , , ॥ ३७ ॥தத்ராதிப்ரபா⁴வதாம்ʼ த்³ருʼஶ்யாநாம் அதிமாத்ரம்ʼ த³ர்ஶநம் அதியோக³꞉, ஸர்வஶோ(அ)த³ர்ஶநம் அயோக³꞉, அதிஶ்லிஷ்ட|அதிவிப்ரக்ருʼஷ்ட|ரௌத்³ர|பை⁴ரவ|அத்³பு⁴த|த்³விஷ்ட|பீ³ப⁴த்ஸந|விக்ருʼத|வித்ராஸந|ஆதி³ரூபத³ர்ஶநம்ʼ மித்²யாயோக³꞉; ததா²(அ)திமாத்ரஸ்தநிதபடஹோத்க்ருஷ்டாதீ³நாம்ʼ ஶப்³தா³நாம் அதிமாத்ரம்ʼ ஶ்ரவணம் அதியோக³꞉, ஸர்வஶோ(அ)ஶ்ரவணம் அயோக³꞉, பருஷேஷ்டவிநாஶோபகா⁴தப்ரத⁴ர்ஷணபீ⁴ஷணாதி³ஶப்³த³ஶ்ரவணம்ʼ மித்²யாயோக³꞉; ததா²(அ)திதீக்ஷ்ணோக்³ராபி⁴ஷ்யந்தி³நாம்ʼ க³ந்தா⁴நாம் அதிமாத்ரம்ʼ க்⁴ராணமதியோக³꞉, ஸர்வஶோ(அ)க்⁴ராணமயோக³꞉, பூதித்³விஷ்டாமேத்⁴யக்லிந்நவிஷபவநகுணபக³ந்தா⁴தி³க்⁴ராணம்ʼ மித்²யாயோக³꞉; ததா² ரஸாநாம் அத்யாதா³நம் அதியோக³꞉, ஸர்வஶோ(அ)நாதா³நம் அயோக³꞉, மித்²யாயோகோ³ ராஶிவர்ஜ்யோஷ்வ் ஆஹாரவிதி⁴விஶேஷாயதநேஷூபதே³க்ஷ்யதே; ததா²(அ)திஶீதோஷ்ணாநாம்ʼ ஸ்ப்ருʼஶ்யாநாம்ʼ ஸ்நாநாப்⁴யங்கோ³த்ஸாத³நாதீ³நாம்ʼ சாத்யுபஸேவநம் அதியோக³꞉, ஸர்வஶோ(அ)நுபஸேவநம் அயோக³꞉, ஸ்நாநாதீ³நாம்ʼ ஶீதோஷ்ணாதீ³நாம்ʼ ச ஸ்ப்ருʼஶ்யாநாம் அநாநுபூர்வ்யோபஸேவநம்ʼ விஷமஸ்தா²நாபி⁴கா⁴தாஶுசிபூ⁴தஸம்ʼஸ்பர்ஶாத³யஶ் சேதி மித்²யாயோக³꞉ || 37 ||
, , ; , ; ॥ ३८ ॥தத்ரைகம்ʼ ஸ்பர்ஶநமிந்த்³ரியாணாமிந்த்³ரியவ்யாபகம்ʼ, சேத꞉ஸமவாயி, ஸ்பர்ஶநவ்யாப்தேர்வ்யாபகமபி ச சேத꞉; தஸ்மாத் ஸர்வேந்த்³ரியாணாம்ʼ வ்யாபகஸ்பர்ஶக்ருʼதோ யோ பா⁴வவிஶேஷ꞉, ஸோ(அ)யமநுபஶயாத் பஞ்சவித⁴ஸ்த்ரிவித⁴விகல்போ ப⁴வத்யஸாத்ம்யேந்த்³ரியார்த²ஸம்ʼயோக³꞉; ஸாத்ம்யார்தோ² ஹ்யுபஶயார்த²꞉ || 38 ||
।கர்ம வாங்மந꞉ஶரீரப்ரவ்ருʼத்தி꞉ | ; ; , , ॥ ३९ ॥தத்ர வாங்மந꞉ஶரீராதிப்ரவ்ருʼத்திரதியோக³꞉; ஸர்வஶோ(அ)ப்ரவ்ருʼத்திரயோக³꞉; வேக³தா⁴ரணோதீ³ரணவிஷமஸ்க²லநபதநாங்க³ப்ரணிதா⁴நாங்க³ப்ரதூ³ஷணப்ரஹாரமர்த³நப்ராணோபரோத⁴ஸம்ʼக்லேஶநாதி³꞉ஶரீரோ மித்²யாயோக³꞉, ஸூசகாந்ருʼதாகாலகலஹாப்ரியாப³த்³தா⁴நுபசாரபருஷவசநாதி³ர்வாங்மித்²யாயோக³꞉, ப⁴யஶோகக்ரோத⁴லோப⁴மோஹமாநேர்ஷ்யாமித்²யாத³ர்ஶநாதி³ர்மாநஸோ மித்²யாயோக³꞉ || 39 ||
॥ ४० ॥ஸம்ʼக்³ரஹேண சாதியோகா³யோக³வர்ஜம்ʼ கர்ம வாங்மந꞉ஶரீரஜமஹிதமநுபதி³ஷ்டம்ʼ யத்தச்ச மித்²யாயோக³ம்ʼ வித்³யாத் || 40 ||
॥ ४१ ॥இதி த்ரிவித⁴விகல்பம்ʼ த்ரிவித⁴மேவ கர்ம ப்ரஜ்ஞாபராத⁴ இதி வ்யவஸ்யேத் || 41 ||
, ।ஶீதோஷ்ணவர்ஷலக்ஷணா꞉ புநர்ஹேமந்தக்³ரீஷ்மவர்ஷா꞉ ஸம்ʼவத்ஸர꞉, ஸ கால꞉ | , , ।தத்ராதிமாத்ரஸ்வலக்ஷண꞉ கால꞉ காலாதியோக³꞉, ஹீநஸ்வலக்ஷண꞉ காலாயோக³꞉, யதா²ஸ்வலக்ஷணவிபரீதலக்ஷணஸ்து காலமித்²யாயோக³꞉ | ॥ ४२ ॥கால꞉ புந꞉ பரிணாம உச்யதே || 42 ||
, , ; ॥ ४३ ॥இத்யஸாத்ம்யேந்த்³ரியார்த²ஸம்ʼயோக³꞉, ப்ரஜ்ஞாபராத⁴꞉, பரிணாமஶ்சேதி த்ரயஸ்த்ரிவித⁴விகல்பா ஹேதவோ விகாராணாம்ʼ; ஸமயோக³யுக்தாஸ்து ப்ரக்ருʼதிஹேதவோ ப⁴வந்தி || 43 ||
; ॥ ४४ ॥ஸர்வேஷாமேவ பா⁴வாநாம்ʼ பா⁴வாபா⁴வௌ நாந்தரேண யோகா³யோகா³தியோக³மித்²யாயோகா³ந் ஸமுபலப்⁴யேதே; யதா²ஸ்வயுக்த்யபேக்ஷிணௌ ஹி பா⁴வாபா⁴வௌ || 44 ||
।த்ரயோ ரோகா³ இதி நிஜாக³ந்துமாநஸா꞉ | , , ॥ ४५ ॥தத்ர நிஜ꞉ ஶாரீரதோ³ஷஸமுத்த²꞉, ஆக³ந்துர்பூ⁴தவிஷவாய்வக்³நிஸம்ʼப்ரஹாராதி³ஸமுத்த²꞉, மாநஸ꞉ புநரிஷ்டஸ்ய லாபா⁴ல்லாபா⁴சாநிஷ்டஸ்யோபஜாயதே || 45 ||
, ; - , ॥ ४६ ॥தத்ர பு³த்³தி⁴மதா மாநஸவ்யாதி⁴பரீதேநாபி ஸதா பு³த்³த்⁴யா ஹிதாஹிதமவேக்ஷ்யாவேக்ஷ்ய த⁴ர்மார்த²காமாநாமஹிதாநாமநுபஸேவநே ஹிதாநாம்ʼ சோபஸேவநே ப்ரயதிதவ்யம்ʼ, ந ஹ்யந்தரேண லோகே த்ரயமேதந்மாநாஸம்ʼ கிம்ʼசிந்நிஷ்பத்³யதே ஸுக²ம்ʼ வா து³꞉க²ம்ʼ வா; தஸ்மாதே³தச்சாநுஷ்டே²யம்ʼ - தத்³வித்³யாநாம்ʼ சோபஸேவநே ப்ரயதிதவ்யம், ஆத்மதே³ஶகுலகாலப³லஶக்திஜ்ஞாநே யதா²வச்சேதி || 46 ||
ப⁴வதி சாத்ர ।மாநஸம்ʼ ப்ரதி பை⁴ஷஜ்யம்ʼ த்ரிவர்க³ஸ்யாந்வவேக்ஷணம் | ॥ ४७ ॥தத்³வித்³யஸேவா விஜ்ஞாநமாத்மாதீ³நாம்ʼ ச ஸர்வஶ꞉ || 47 ||
- , , ।த்ரயோ ரோக³மார்கா³ இதி - ஶாகா², மர்மாஸ்தி²ஸந்த⁴ய꞉, கோஷ்ட²ஶ்ச | , ; , , ; , ॥ ४८ ॥தத்ர ஶாகா² ரக்தாத³யோ தா⁴தவஸ்த்வக் ச, ஸ பா³ஹ்யோ ரோக³மார்கா³꞉; மர்மாணி புநர்ப³ஸ்திஹ்ருʼத³யமூர்தா⁴தீ³நி, அஸ்தி²ஸந்த⁴யோ(அ)ஸ்தி²ஸம்ʼயோகா³ஸ்தத்ரோபநிப³த்³தா⁴ஶ்ச ஸ்நாயுகண்ட³ரா꞉, ஸ மத்⁴யமோ ரோக³மார்க³꞉; கோஷ்ட²꞉ புநருச்யதே மஹாஸ்ரோத꞉ ஶரீரமத்⁴யம்ʼ மஹாநிம்நமாமபக்வாஶயஶ்சேதி பர்யாயஶப்³தை³ஸ்தந்த்ரே, ஸ ரோக³மார்க³ ஆப்⁴யந்தர꞉ || 48 ||
, ; ; ॥ ४९ ॥தத்ர, க³ண்ட³பிட³காலஜ்யபசீசர்மகீலாதி⁴மாம்ʼஸமஷககுஷ்ட²வ்யங்கா³த³யோ விகாரா ப³ஹிர்மார்க³ஜாஶ்ச விஸர்பஶ்வயது²கு³ல்மார்ஶோவித்³ரத்⁴யாத³ய்꞉ ஶாகா²நுஸாரிணோ ப⁴வந்தி ரோகா³꞉; பக்ஷவத⁴க்³ரஹாபதாநகார்தி³தஶோஷராஜயக்ஷ்மாஸ்தி²ஸந்தி⁴ஶூலகு³த³ப்⁴ரம்ʼஶாத³ய꞉ ஶிரோஹ்ருʼத்³ப³ஸ்திரோகா³த³யஶ்ச மத்⁴யமமார்கா³நுஸாரிணோ ப⁴வந்தி ரோகா³꞉; ஜ்வராதீஸாரச்ச²ர்த்³யலஸகவிஸூசிகாகாஸஶ்வாஸஹிக்காநாஹோசரப்லீஹாத³யோ(அ)ந்தர்மார்க³ஜாஶ்ச விஸர்பஶ்வயது²கு³ல்மார்ஶோவித்³ரத்⁴யாத³ய꞉ கோஷ்டா²நுஸாரிநோ ப⁴வந்தி ரோகா³꞉ || 49 ||
த்ரிவிதா⁴ பி⁴ஷஜ இதி ।பி⁴ஷக்ச²த்³மசரா꞉ ஸந்தி ஸந்த்யேகே ஸித்³த⁴ஸாதி⁴தா꞉ | ॥ ५० ॥ஸந்தி வைத்³யகு³ணைர்யுக்தாஸ்த்ரிவிதா⁴ பி⁴ஷஜோ பு⁴வி || 50 ||
।வைத்³யபா⁴ண்டௌ³ஷதை⁴꞉ புஸ்தை꞉ பல்லவைரவலோகநை꞉ | ॥ ५१ ॥லப⁴ந்தே யே பி⁴ஷக்ஶப்³த³மஜ்ஞாஸ்தே ப்ரதிரூபகா꞉ || 51 ||
।ஶ்ருʼயஶோஜ்ஞாநஸித்³தா⁴நாம்ʼ வ்யபதே³ஶாத³தத்³விதா⁴꞉ | ॥ ५२ ॥வைத்³யஶப்³த³ம்ʼ லப³ஹ்ந்தே யே ஜ்ஞேயாஸ்தே ஸித்³த⁴ஸாதி⁴தா꞉ || 52 ||
।ப்ரயோக³ஜ்ஞாநவிஜ்ஞாநஸித்³தி⁴ஸித்³தா⁴꞉ ஸுக²ப்ரதா³꞉ | ॥ ५३ ॥ஜீவிதாபி⁴ஸராஸ்தே ஸ்யுர்வைத்³யத்வம்ʼ தேஷ்வவஸ்தி²தமிதி || 53 ||
- , , ।த்ரிவித⁴மௌஷத⁴மிதி - தை³வவ்யபாஶ்ரயம்ʼ, யுக்திவ்யபாஶ்ரயம்ʼ, ஸத்த்வாவஜயஶ்ச | - , - , - ॥ ५४ ॥தத்ர தை³வவ்யபாஶ்ரயம்ʼ - மந்த்ரௌஷதி⁴மணிமங்க³லப³ல்யுபஹாரஹோமநியமப்ராயஶ்சித்தோபவாஸஸ்வஸ்த்யயநப்ரணிபாதக³மநாதி³, யுக்திவ்யபாஶ்ரயம்ʼ - புநராஹாரௌஷத⁴த்³ரவ்யாணாம்ʼ யோஜநா, ஸத்த்வாவஜய꞉ - புநரஹிதேப்⁴யோ(அ)ர்தே²ப்⁴யோ மநோநிக்³ரஹ꞉ || 54 ||
- , , ।ஶரீரதோ³ஷப்ரகோபே க²லு ஶரீரமேவாஶ்ரித்ய ப்ராயஶஸ்த்ரிவித⁴மௌஷத⁴மிச்ச²ந்தி - அந்த꞉பரிமார்ஜநம்ʼ, ப³ஹி꞉பரிமார்ஜநம்ʼ, ஶஸ்த்ரப்ரணிதா⁴நம்ʼ சேதி | , , ॥ ५५ ॥தத்ராந்த꞉பரிமார்ஜநம்ʼ யத³ந்த꞉ஶரீரமநுப்ரவிஶ்யௌஷத⁴மாஹாரஜாதவ்யாதீ⁴ந் ப்ரமார்ஷ்டி, யத்புநர்ப³ஹி꞉ஸ்பர்ஶமாஶ்ரித்யாப்⁴யங்க³ஸ்வேத³ப்ரதே³ஹபரிஷேகோந்மர்த³நாத்³யைராமயாந் ப்ரமார்ஷ்டி தத்³ப³ஹி꞉பரிமார்ஜநம்ʼ, ஶஸ்த்ரப்ரணிதா⁴நம்ʼ புநஶ்சே²த³நபே⁴த³நவ்யத⁴நதா³ரணலேக²நோஸ்பாடநப்ரச்ச²நஸீவநைஷணக்ஷாரஜலௌகஸஶ்சேதி || 55 ||
ப⁴வந்தி சாத்ர ।ப்ராஜ்ஞோ ரோகே³ ஸமுத்பந்நே பா³ஹ்யேநாப்⁴யந்தரேண வா | ॥ ५६ ॥கர்மணா லப⁴தே ஶர்ம ஶஸ்த்ரோபக்ரமணேந வா || 56 ||
।பா³லஸ்து க²லு மோஹாத்³வா ப்ரமாதா³த்³வா ந பு³த்⁴யதே | ॥ ५७ ॥உத்பத்³யமாநம்ʼ ப்ரத²மம்ʼ ரோக³ம்ʼ ஶத்ருமிவாபு³த⁴꞉ || 57 ||
।அணுர்ஹி ப்ரத²மம்ʼ பூ⁴த்வா ரோக³꞉ பஶ்சாத்³விவர்த⁴தே | ॥ ५८ ॥ஸ ஜாதமூலோ முஷ்ணாதி ப³லமாயுஶ்ச து³ர்மதே꞉ || 58 ||
।ந மூடோ⁴ லப⁴தே ஸம்ʼஜ்ஞாம்ʼ தாவத்³யாவந்ந பீட்³யதே | ॥ ५९ ॥பீடி³தஸ்து மதிம்ʼ பஶ்சாத் குருதே வ்யாதி⁴நிக்³ரஹே || 59 ||
।அத² புத்ராம்ʼஶ்ச தா³ராம்ʼஶ்ச ஜ்ஞாதீம்ʼஶ்சாஹூய பா⁴ஷதே | ॥ ६० ॥ஸர்வஸ்வேநாபி மே கஶ்சித்³பி⁴ஷகா³நீயதாமிதி || 60 ||
।ததா²வித⁴ம்ʼ ச க꞉ ஶக்தோ து³ர்ப³லம்ʼ வ்யாதி⁴பீடி³தம் | ॥ ६१ ॥க்ருʼஶம்ʼ க்ஷீணேந்த்³ரியம்ʼ தீ³நம்ʼ பரித்ராதும்ʼ க³தாயுஷம் || 61 ||
।ஸ த்ராதாரமநாஸாத்³ய பா³லஸ்த்யஜதி ஜீவிதம் | ॥ ६२ ॥கோ³தா⁴ லாங்கூ³லப³த்³தே⁴வாக்ருʼஷ்யமாணா ப³லீயஸா || 62 ||
।தஸ்மாத் ப்ராகே³வ ரோகே³ப்⁴யோ ரோகே³ஷு தருணேஷு வா | ॥ ६३ ॥பே⁴ஷஜை꞉ ப்ரதிகுர்வீத ய இச்சே²த் ஸுக²மாத்மந꞉ || 63 ||
தத்ர ஶ்லோகௌ ।ஏஷணா꞉ ஸமுபஸ்தம்பா⁴ ப³லம்ʼ காரணமாமயா꞉ | ॥ ६४ ॥திஸ்ரைஷணீயே மார்கா³ஶ்ச பி⁴ஷஜோ பே⁴ஷஜாநி ச || 64 ||
।த்ரித்வேநாஷ்தௌ ஸமுத்³தி³ஷ்டா꞉ க்ருʼஷ்ணாத்ரேயேண தீ⁴மதா | ॥ ६५ ॥பா⁴வா பா⁴வேஷ்வஸக்தேந யேஷு ஸர்வம்ʼ ப்ரதிஷ்டி²தம் || 65 ||
॥இத்யக்³நிவேஶக்ருʼதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸம்ʼஸ்க்ருʼதே ஶ்லோகஸ்தா²நே திஸ்ரைஷணீயோ நாமைகாத³ஶோ(அ)த்⁴யாய꞉ ||