॥ १ ॥அதா²தோ மஹாரோகா³த்⁴யாயம்ʼ வ்யாக்²யாஸ்யாம꞉ || 1 ||
அத்தியாயம் 20
महारोगाध्यायः
இந்த நூலின் தமிழ் மொழிபெயர்ப்பு தயாராகிக்கொண்டிருக்கிறது. இப்போதைக்கு மூலமும் அதன் தமிழ் எழுத்துப்பெயர்ப்பும் காட்டப்படுகின்றன. இந்தி மொழிபெயர்ப்புடன் படியுங்கள்
இந்த அத்தியாயத்தில் (அத்தியாயத்தின் சொந்தச் சுருக்கம், ஸ்லோகங்கள் 23-25)
तत्र श्लोकाःसंग्रहः प्रकृतिर्देशो विकारमुखमीरणम् ।असन्देहोऽनुबन्धंश्च रोगाणां संप्रकाशितः ॥
ஸ்லோகம் 23 →दोषस्थानानि रोगाणां गणा नानात्मजाश्च ये ।रूपं पृथक् च दोषाणां कर्म चापरिणामि यत् ॥
ஸ்லோகம் 24 →पृथक्त्वेन च दोषाणां निर्दिष्टाः समुपक्रमाः ।सम्यङ्महति रोगाणामध्याये तत्त्वदर्शिना ॥
ஸ்லோகம் 25 →மூலத்தின் எந்தச் சொல்லையும் தொடுங்கள் - அதன் பொருள் தோன்றும்.
॥ २ ॥இதி ஹ ஸ்மாஹ ப⁴க³வாநாத்ரேய꞉ || 2 ||
॥ ३ ॥சத்வாரோ ரோகா³ ப⁴வந்தி ஆக³ந்துவாதபித்தஶ்லேஷம்நிமித்தா꞉ தேஷாம்ʼ சதுர்ணாமபி ரோகா³ணாம்ʼ ரோக³த்வமேகவித⁴ம்ʼ ப⁴வதி ருக்ஸாமாந்யாத் த்³விவிதா⁴ புந꞉ ப்ரக்ருʼதிரேஷாம் ஆக³ந்துநிஜவிபா⁴கா³த் த்³விவித⁴ம்ʼ சைஷாமதி⁴ஷ்டா²நம்ʼ மந꞉ஶரீரவிஶேஷாத் விகாரா꞉ புநரபரிஸம்ʼக்²யேயா꞉ ப்ரக்ருʼத்யதி⁴ஷ்டா²நலிங்கா³யதநவிகல்பவிஶேஷாபரிஸம்ʼக்²யேயத்வாத் || 3 ||
॥ ४ ॥முகா²நி து க²ல்வாக³ந்தோர்நக²த³ஶநபதநாபி⁴சாராபி⁴ஶாபாபி⁴ஷங்கா³பி⁴கா⁴தவ்யத⁴ப³ந்த⁴நவேஷ்டநபீட³நரஜ்ஜுத³ஹநஶஸ்த்ராஶநிபூ⁴தோபஸர்கா³தீ³நி நிஜஸ்ய து முக²ம்ʼ வாதபித்தஶ்லேஷ்மணாம்ʼ வைஷம்யம் || 4 ||
॥ ५ ॥த்³வயோஸ்து க²ல்வாக³ந்துநிஜயோ꞉ ப்ரேரணமஸாத்ம்யேந்த்³ரியார்த²ஸம்ʼயோக³꞉ ப்ரஜ்ஞாபராத⁴꞉ பரிணாமஶ்சேதி || 5 ||
॥ ६ ॥ஸர்வே(அ)பி து க²ல்வேதே(அ)பி⁴ப்ரவ்ருʼத்³தா⁴ஶ்சத்வாரோ ரோகா³꞉ பரஸ்பரமநுப³த்⁴நந்தி ந சாந்யோந்யேந ஸஹ ஸந்தே³ஹமாபத்³யந்தே || 6 ||
॥ ७ ॥ஆக³ந்துர்ஹி வ்யதா²பூர்வம்ʼ ஸமுத்பந்நோ ஜக⁴ந்யம்ʼ வாதபித்தஶ்லேஷ்மணாம்ʼ வைஷம்யமாபாத³யதி நிஜே து வாதபித்தஶ்லேஷ்மாண꞉ பூர்வம்ʼ வைஷம்யமாபத்³யந்தே ஜக⁴ந்யம்ʼ வ்யதா²மபி⁴நிர்வர்தயந்தி || 7 ||
॥ ८ ॥தேஷாம்ʼ த்ரயாணாமபி தோ³ஷாணாம்ʼ ஶரீரே ஸ்தா²நவிபா⁴க³ உபதே³க்ஷ்யதே தத்³யதா² ப³ஸ்தி꞉ புரீஷாதா⁴நம்ʼ கடி꞉ ஸக்தி²நீ பாதா³வஸ்தீ²நி பக்வாஶயஶ்ச வாதஸ்தா²நாநி தத்ராபி பக்வாஶயோ விஶேஷேண வாதஸ்தா²நம்ʼ ஸ்வேதோ³ ரஸோ லஸீகா ருதி⁴ரமாமாஶயஶ்ச பித்தஸ்தா²நாநி தத்ராப்யாமாஶயோ விஶேஷேண பித்தஸ்தா²நம் உர꞉ ஶிரோ க்³ரீவா பர்வாண்யாமாஶயோ மேத³ஶ்ச ஶ்லேஷ்மஸ்தா²நாநி தத்ராப்யுரோ விஶேஷேண ஶ்லேஷ்மஸ்தா²நம் || 8 ||
॥ ९ ॥ஸர்வஶரீரசராஸ்து வாதபித்தஶ்லேஷ்மாண꞉ ஸர்வஸ்மிஞ்ச²ரீரே குபிதாகுபிதா꞉ ஶுபா⁴ஶுபா⁴நி குர்வந்தி ப்ரக்ருʼதிபூ⁴தா꞉ ஶுபா⁴ந்யுபசயப³லவர்ணப்ரஸாதா³தீ³நி அஶுபா⁴நி புநர்விக்ருʼதிமாபந்நா விகாரஸம்ʼஜ்ஞகாநி || 9 ||
।தத்ர விகாரா꞉ ஸாமாந்யஜா நாநாத்மஜாஶ்ச | ।தத்ர ஸாமாந்யஜா꞉ பூர்வமஷ்டோத³ரீயே வ்யாக்²யாதா꞉ நாநாத்மஜாம்ʼஸ்த்விஹாத்⁴யாயே(அ)நுவ்யாக்²யாஸ்யாம꞉ | ॥ १० ॥தத்³யதா² அஶீதிர்வாத்ரவிகாரா꞉ சத்வாரிம்ʼஶத் பித்தவிகாரா꞉ விம்ʼஶதி꞉ ஶ்லேஷ்மவிகாரா꞉ || 10 ||
।தத்ராதௌ³ வாதவிகாராநநுவ்யாக்²யாஸ்யாம꞉ | , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ; ॥ ११ ॥தத்³யதா² நக²பே⁴த³ஶ்ச, விபாதி³கா ச, பாத³ஶூலம்ʼ ச, பாத³ப்⁴ரம்ʼஶஶ்ச, பாத³ஸுப்ததா ச, வாதகு²ட்³ட³தா ச, கு³ல்ப²க்³ரஹஶ்ச, பிண்டி³கோத்³வேஷ்டநம்ʼ ச, க்³ருʼத்⁴ரஸீ ச, ஜாநுபே⁴த³ஶ்ச, ஜாநுவிஶ்லேஷஶ்ச, ஊருஸ்தம்ப⁴ஶ்ச, ஊருஸாத³ஶ்ச, பாங்கு³ல்யம்ʼ ச, கு³த³ப்⁴ராம்ʼஶஶ்ச, கு³தா³ர்திஶ்ச, வ்ருʼஷணாக்ஷேபஶ்ச, ஶேப²ஸ்தம்ப⁴ஶ்ச, வங்க்ஷணாநாஹஶ்ச, ஶ்ரோணிபே⁴த³ஶ்ச, விட்³பே⁴த³ஶ்ச, உதா³வர்தஶ்ச, க²ஞ்ஜத்வம்ʼ ச, குப்³ஜத்வம்ʼ ச, வாமநத்வம்ʼ ச, த்ரிகக்³ரஹஶ்ச, ப்ருʼஷ்ட²க்³ரஹஶ்ச, பார்ஶ்வாவமர்த³ஶ்ச, உத³ராவேஷ்டஶ்ச, ஹ்ருʼந்மோஹஶ்ச, ஹ்ருʼத்³த்³ரவஶ்ச, வக்ஷௌத்³க⁴ர்ஷஶ்ச, வக்ஷௌபரோத⁴ஶ்ச, வக்ஷஸ்தோத³ஶ்ச, பா³ஹுஶோஷஶ்ச, க்³ரீவாஸ்தம்ப⁴ஶ்ச, மந்யாஸ்தம்ப⁴ஶ்ச, கண்டோ²த்³த்⁴வம்ʼஸஶ்ச, ஹநுபே⁴த³ஶ்ச, ஓஷ்ட²பே⁴த³ஶ்ச, அக்ஷிபே⁴த³ஶ்ச, த³ந்தபே⁴த³ஶ்ச, த³ந்தஶைதி²ல்யம்ʼ ச, மூகத்வம்ʼ ச, வாக்ஸங்க³ஶ்ச, கஷாயாஸ்யதா ச, முக²ஶோஷஶ்ச, அரஸஜ்ஞதா ச, க்⁴ராணநாஶஶ்ச, கர்ணஶூலம்ʼ ச, அஶப்³த³ஶ்ரவணம்ʼ ச, உச்சை꞉ஶ்ருதிஶ்ச, பா³தி⁴ர்யம்ʼ ச, வர்த்மஸ்தம்ப⁴ஶ்ச, வர்த்மஸங்கோசஶ்ச, திமிரம்ʼ ச, அக்ஷிஶூலம்ʼ ச, அக்ஷிவ்யுதா³ஸஶ்ச, ப்⁴ரூவ்யுதா³ஸஶ்ச, ஶங்க²பே⁴த³ஶ்ச, லலாடபே⁴த³ஶ்ச, ஶிரோருக் ச கேஶபூ⁴மிஸ்பு²டநம்ʼ ச, அர்தி³தம்ʼ ச, ஏகாங்க³ரோக³ஶ்ச, ஸர்வாங்க³ரோக³ஶ்ச, பக்ஷவத⁴ஶ்ச, ஆக்ஷேபகஶ்ச, த³ண்ட³கஶ்ச, தமஶ்ச, ப்⁴ரமஶ்ச, வேபது²ஶ்ச, ஜ்ருʼம்பா⁴ ச, ஹிக்கா ச, விஷாத³ஶ்ச, அதிப்ரலாபஶ்ச, ரௌக்ஷ்யம்ʼ ச, பாருஷ்யம்ʼ ச, ஶ்யாவாருணாவபா⁴ஸதா ச, அஸ்வப்நஶ்ச, அநவஸ்தி²தசித்தத்வம்ʼ ச; இத்யஶீதிர்வாதவிகாரா வாதவிகாராணாமபரிஸம்ʼக்²யேயாநாமாவிஷ்க்ருʼததமா வ்யாக்²யாதா꞉ || 11 ||
; - ; ; - , ; ॥ १२ ॥ஸர்வேஷ்வபி க²ல்வேதேஷு வாதவிகாரேஷூக்தேஷ்வந்யேஷு சாநுக்தேஷு வாயோரித³மாத்மரூபமபரிணாமி கர்மணஶ்ச ஸ்வலக்ஷணம்ʼ யது³பலப்⁴ய தத³வயவம்ʼ வா விமுக்தஸந்தே³ஹா வாதவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யந்தி குஶலா꞉; தத்³யதா² - ரௌக்ஷ்யம்ʼ ஶைத்யம்ʼ லாக⁴வம்ʼ வைஶத்³யம்ʼ க³திரமூர்தத்வமநவஸ்தி²தத்வம்ʼ சேதி வாயோராத்மரூபாணி; ஏவம்ʼவித⁴த்வாச்ச வாயோ꞉ கர்மண꞉ ஸ்வலக்ஷணமித³மஸ்ய ப⁴வதி தம்ʼ தம்ʼ ஶரீராவயவமாவிஶத꞉; தத்³யதா² - ஸ்ரம்ʼஸப்⁴ரம்ʼஸவ்யாஸஸங்க³பே⁴த³ஸாத³ஹர்ஷதர்ஷகம்பவர்தசாலதோத³வ்யதா²சேஷ்டாதீ³நி, ததா² க²ரபருஷவிஶத³ஸுஷிராருணவரேணகஷாயவிரஸமுக²த்வஶோஷஶூலஸுப்திஸங்கோசநஸ்தம்ப⁴நக²ஞ்ஜதாதீ³நி ச வாயோ꞉ கர்மாணி; தைரந்விதம்ʼ வாதவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யேத் || 12 ||
, , ; , ॥ १३ ॥தம்ʼ மது⁴ராம்லலவணஸ்நிக்³தோ⁴ஷ்ணைருபக்ரமைருபக்ரமேத, ஸ்நேஹஸ்வேதா³ஸ்தா²பநாநுவாஸநநஸ்த꞉கர்மபோ⁴ஜநாப்⁴யண்கோ³த்ஸாத³நபரிஷேகாதி³பி⁴ர்வாதஹரைர்மாத்ராம்ʼ காலம்ʼ ச ப்ரமாணீக்ருʼத்ய தத்ராஸ்தா²பநாநுவாஸநம்ʼ து க²லு ஸர்வத்ரோபக்ரமேப்⁴யோ வாதே ப்ரதா⁴நதமம்ʼ மந்யந்தே பி⁴ஷஜ꞉, தத்³த்⁴யாதி³த ஏவ பக்வாஶயமநுப்ரவிஶ்ய கேவலம்ʼ வைகாரிகம்ʼ வாதமூலம்ʼ சி²நத்தி; தத்ராவஜிதே(அ)பி வாதே ஶரீராந்தர்க³தா வாதவிகாரா꞉ ப்ரஶாந்திமாபத்³யந்தே, யதா² வநஸ்பதேர்மூலே சி²ந்நே ஸ்கந்த⁴ஶாகா²ப்ரரோஹகுஸுமப²லபலாஶீநாம்ʼ நியதோ விநாஶஸ்தத்³வத் || 13 ||
- , , , , , , , , , , (), , , , , , (), , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ; ॥ १४ ॥பித்தவிகாராம்ʼஶ்சத்வாரிம்ʼஶதமத ஊர்த்⁴வமநுவ்யாக்²யாஸ்யாம꞉ - ஓஷஶ்ச, ப்லோஷஶ்ச, தா³ஹஶ்ச, த³வது²ஶ்ச, தூ⁴மகஶ்ச, அம்லகஶ்ச, விதா³ஹஶ்ச, அந்தர்தா³ஹஶ்ச, அம்ʼஸதா³ஹஶ்ச, ஊஷ்மாதி⁴க்யம்ʼ ச, அதிஸ்வேத³ஶ்ச (அங்க³ஸ்வேத³ஶ்ச), அங்க³க³ந்த⁴ஶ்ச, அங்கா³வத³ரணம்ʼ ச, ஶோணிதக்லேத³ஶ்ச, மாம்ʼஸக்லேத³ஶ்ச, த்வக்³தா³ஹஶ்ச, (மாம்ʼஸதா³ஹஶ்ச), த்வக³வத³ரணம்ʼ ச, சர்மத³லநம்ʼ ச, ரக்தகோட²ஶ்ச, ரக்தவிஸ்போ²டஶ்ச, ரக்தபித்தம்ʼ ச, ரக்தமண்ட³லாநி ச, ஹரிதத்வம்ʼ ச, ஹாரித்³ரத்வம்ʼ ச, நீலிகா ச, கக்ஷா(க்ஷ்யா)ச, காமலா ச, திக்தாஸ்யதா ச, லோஹிதக³ந்தா⁴ஸ்யதா ச, பூதிமுக²தா ச, த்ருʼஷ்ணாதி⁴க்யம்ʼ ச, அத்ருʼப்திஶ்ச, ஆஸ்யவிபாகஶ்ச, க³லபாகஶ்ச, அக்ஷிபாகஶ்ச, கு³த³பாகஶ்ச, மேட்⁴ரபாகஶ்ச, ஜீவாதா³நம்ʼ ச, தம꞉ப்ரவேஶஶ்ச, ஹரிதஹாரித்³ரநேத்ரமூத்ரவர்சஸ்த்வம்ʼ ச; இதி சத்வாரிம்ʼஶத்பித்தவிகாரா꞉ பித்தவிகாராணாமப்ரிஸம்ʼக்²யேயாநாமாவிஷ்க்ருʼததமா வ்யாக்²யாதா꞉ || 14 ||
, ; - ; ; - ॥ १५ ॥ஸர்வேஷ்வபி க²ல்வேதேஷு பித்தவிகாரேஷூக்தேஷ்வந்யேஷு சாநுக்தேஷு பிதஸ்யேத³மாத்மரூபமபரிணாமி கர்மணஶ்ச ஸ்வலக்ஷணம்ʼ, யது³பலப்⁴ய தத³வயவம்ʼ வா விமுக்தஸம்ʼதே³ஹா꞉ பித்தவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யந்தி குஶலா꞉; தத்³யதா² - ஔஷ்ண்யம்ʼ தைக்ஷ்ண்யம்ʼ த்³ரவத்வமநதிஸ்நேஹோ வர்ணஶ்ச ஶுக்லாருணவர்ஜோ க³ந்த⁴ஶ்ச விஸ்ரோ ரஸௌ ச கடுகாம்லௌ ஸரத்வம்ʼ ச பித்தஸ்யாத்மரூபாணி; ஏவம்ʼவித⁴த்வாச்ச பித்தஸ்ய கர்மண꞉ ஸ்வலக்ஷணமித³மஸ்ய ப⁴வதி தம்ʼ தம்ʼ ஶரீராவயவமாவிஶத꞉; தத்³யதா² - தா³ஹௌஷ்ண்யபாகஸ்வேத³க்லேத³கோத²கண்டூ³ஸ்ரவராகா³ யதா²ஸ்வம்ʼ ச க³ந்த⁴வர்ணரஸாபி⁴நிர்வர்தநம்ʼ பித்தஸ்ய கர்மாணி தைரந்விதம்ʼ பித்தவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யேத் || 15 ||
; ; , , ॥ १६ ॥தம்ʼ மது⁴ரதிக்தகஷாயஶீதைருபக்ரமைருபக்ரமேத ஸ்நேஹவிரேகப்ரதே³ஹபரிஷேகாப்⁴யங்கா³தி³பி⁴꞉ பித்தஹரைர்மாத்ராம்ʼ காலம்ʼ ச ப்ரமாணீக்ருʼத்ய; விரேசநம்ʼ து ஸர்வோபக்ரமேப்⁴ய꞉ பித்தே ப்ரதா⁴நதமம்ʼ மந்யந்தே பி⁴ஷஜ꞉; தத்³த்⁴யாதி³த ஏவாமாஶயமநுப்ரவிஶ்ய கேவலம்ʼ வைகாரிகம்ʼ பித்தமூலமபகர்ஶதி, தத்ராவஜிதே பித்தே(அ)பி ஶரீராந்தர்க³தா꞉ பித்தவிகாரா꞉ ப்ரஶாந்திமாபத்³யந்தே, யதா²(அ)க்³நௌ வ்யபோடே⁴ கேவலமக்³நிக்³ருʼஹம்ʼ ஶீதீப⁴வதி தத்³வத் || 16 ||
; - , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ; ॥ १७ ॥ஶ்லேஷ்மவிகாராம்ʼஶ்ச விம்ʼஶதிமத ஊர்த்⁴வம்ʼ வ்யாக்²யாஸ்யாம꞉; தத்³யதா² - த்ருʼப்திஶ்ச, தந்த்³ரா ச, நித்³ராதி⁴க்யம்ʼ ச, ஸ்தைமித்யம்ʼ ச, கு³ருகா³த்ரதா ச, ஆலஸ்யம்ʼ ச, முக²மாது⁴ர்யம்ʼ ச, முக²ஸ்ராவஶ்ச, ஶ்லேஷ்மோத்³கி³ரணம்ʼ ச, மலஸ்யாதி⁴க்யம்ʼ ச, ப³லாஸகஶ்ச, அபக்திஶ்ச, ஹ்ருʼத³யோபலேபஶ்ச, கண்டோ²பலேபஶ்ச, த⁴மநீப்ரதி(வி)சயஶ்ச, க³லக³ண்ட³ஶ்ச, அதிஸ்தௌ²ல்யம்ʼ ச, ஶீதாக்³நிதா ச, உத³ர்த³ஶ்ச, ஶ்வேதாவபா⁴ஸதா ச, ஶ்வேதமூத்ரநேத்ரவர்சஸ்த்வம்ʼ ச; இதி விம்ʼஶதி꞉ ஶேல்ஷ்மவிகாரா꞉ ஶ்லேஷ்மவிகாராணாமபரிஸம்ʼக்²யேயாநாமாவிஷ்க்ருʼததமா வ்யாக்²யாதா ப⁴வந்தி || 17 ||
; - ; ; - ; ॥ १८ ॥ஸர்வேஷ்வபி க²ல்வேதேஷு ஶ்லேஷ்மவிகாரேஷூக்தேஷ்வந்யேஷு சாநுக்தேஷு ஶ்லேஷ்மண இத³மாத்மரூபமபரிணாமி கர்மணஶ்ச ஸ்வலக்ஷணம்ʼ யது³பலப்⁴ய தத³வயவம்ʼ வா விமுக்தஸம்ʼதே³ஹா꞉ ஶ்லேஷ்மவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யந்தி குஶலா꞉; தத்³யதா² - ஸ்நேஹஶைத்யஶௌக்ல்யகௌ³ரவமாது⁴ர்யஸ்ஹ்தைர்யபைச்சி²ல்யமார்த்ஸ்ந்யாநி ஶ்லேஷ்மண ஆத்மரூபாணி; ஏவம்ʼவித⁴த்வாச்ச ஶ்லேஷ்மண꞉ கர்ண꞉ ஸ்வலக்ஷணமித³மஸ்ய ப⁴வதி தம்ʼ தம்ʼ ஶரீராவயவமாவிஶத꞉; தத்³யதா² - ஶ்வைத்யஶைத்யகண்டூ³ஸ்தை²ர்யகௌ³ரவஸ்நேஹஸுப்திக்லேதோ³பதே³ஹப³ந்த⁴மாது⁴ரயசிரகாரித்வாநி ஶ்லேஷ்மண꞉ கர்மாணி꞉; தைரந்விதம்ʼ ஶ்லேஷ்மவிகாரமேவாத்⁴யவஸ்யேத் || 18 ||
; , , , ॥ १९ ॥தம்ʼ கடுகதிக்தகஷாயதீக்ஷ்நோஷ்ணரூக்ஸிருபக்ரமைருபக்ரமேத ஸ்வேத³வமநஶிரோவிரேசநவ்யாயாமாதி³பி⁴꞉ ஶ்லேஷ்மஹரைர்மாத்ராம்ʼ காலம்ʼ ச ப்ரமாணீக்ருʼத்ய; வமநம்ʼ து ஸர்வோபக்ரமேப்⁴ய꞉ ஶ்லேஷ்மணி ப்ரதா⁴நதமம்ʼ மந்யந்தே பி⁴ஷஜ꞉, தத்³த்⁴யாதி³த ஏவாமாஶயமநுப்ரவிஶ்யோரோக³தா கேவலம்ʼ வைகாரிகம்ʼ ஶ்லேஷ்மமூலமூர்த்⁴வமுத்க்ஷிபதி, தத்ராவஜிதே ஶ்லேஷ்மண்யபி ஶரீராந்தர்க³தா꞉ ஶ்லேஷ்மவிகாரா꞉ ப்ரஶாந்திமாபத்³யந்தே, யதா² பி⁴ந்நே கேதா³ரஸேதௌ ஶாலியவஷஷ்டிகாதீ³ந்யநபி⁴ஷ்யந்த்³யமாநாந்யம்ப⁴ஸா ப்ரஶோஷமாபத்³யநே தத்³வதி³தி || 19 ||
ப⁴வந்தி சாத்ர ।ரோக³மாதௌ³ பரீக்ஷேத ததோ(அ)நந்தரமௌஷத⁴ம் | ॥ २० ॥தத꞉ கர்ம பி⁴ஷக் பஶ்சாஜ்ஜ்ஞாநபூர்வம்ʼ ஸமாசரேத் || 20 ||
।யஸ்து ரோக³மவிஜ்ஞாய கர்மாண்யாரப⁴தே பி⁴ஷக் | ॥ २१ ॥அப்யௌஷத⁴விதா⁴நஜ்ஞஸ்தஸ்ய ஸித்³தி⁴ர்யத்³ருʼச்ச²யா || 21 ||
।யஸ்து ரோக³விஶேஷஜ்ஞ꞉ ஸர்வபை⁴ஷஜ்யகோவித³꞉ | ॥ २२ ॥தே³ஶகாலப்ரமாணஜ்ஞஸ்தஸ்ய ஸித்³தி⁴ரஸம்ʼஶயம் || 22 ||
தத்ர ஶ்லோகா꞉ ।ஸம்ʼக்³ரஹ꞉ ப்ரக்ருʼதிர்தே³ஶோ விகாரமுக²மீரணம் | ॥ २३ ॥அஸந்தே³ஹோ(அ)நுப³ந்த⁴ம்ʼஶ்ச ரோகா³ணாம்ʼ ஸம்ʼப்ரகாஶித꞉ || 23 ||
।தோ³ஷஸ்தா²நாநி ரோகா³ணாம்ʼ க³ணா நாநாத்மஜாஶ்ச யே | ॥ २४ ॥ரூபம்ʼ ப்ருʼத²க் ச தோ³ஷாணாம்ʼ கர்ம சாபரிணாமி யத் || 24 ||
।ப்ருʼத²க்த்வேந ச தோ³ஷாணாம்ʼ நிர்தி³ஷ்டா꞉ ஸமுபக்ரமா꞉ | ॥ २५ ॥ஸம்யங்மஹதி ரோகா³ணாமத்⁴யாயே தத்த்வத³ர்ஶிநா || 25 ||
॥இத்யக்³நிவேஶக்ருʼதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸம்ʼஸ்க்ருʼதே ஶ்லோகஸ்தா²நே மஹாரோகா³த்⁴யாயோ நாம விம்ʼஶோ(அ)த்⁴யாய꞉ ||
॥ஸமாப்தோ ரோக³சதுஷ்க꞉ ||