॥ १ ॥அதா²தோ வ்யாதி⁴தரூபீயம்ʼ விமாநம்ʼ வ்யாக்²யாஸ்யாம꞉|| 1 ||
அத்தியாயம் 7
व्याधितरूपीयविमानम्
இந்த நூலின் தமிழ் மொழிபெயர்ப்பு தயாராகிக்கொண்டிருக்கிறது. இப்போதைக்கு மூலமும் அதன் தமிழ் எழுத்துப்பெயர்ப்பும் காட்டப்படுகின்றன. இந்தி மொழிபெயர்ப்புடன் படியுங்கள்
இந்த அத்தியாயத்தில் (அத்தியாயத்தின் சொந்தச் சுருக்கம், ஸ்லோகங்கள் 31-32)
तत्र श्लोकौ-व्याधितौ पुरुषौ ज्ञाज्ञौ भिषजौ सप्रयोजनौ।विंशतिः क्रिमयस्तेषां हेत्वादिः सप्तको गणः॥
ஸ்லோகம் 31 →उक्तो व्याधितरूपीये विमाने परमर्षिणा।शिष्यसंबोधनार्थाय व्याधिप्रशमनाय च॥
ஸ்லோகம் 32 →மூலத்தின் எந்தச் சொல்லையும் தொடுங்கள் - அதன் பொருள் தோன்றும்.
॥ २ ॥இதி ஹ ஸ்மாஹ ப⁴க³வாநாத்ரேய꞉|| 2 ||
, ।இஹ க²லு த்³வௌ புருஷௌ வ்யாதி⁴தரூபௌ ப⁴வத꞉-கு³ருவ்யாதி⁴த꞉, லகு⁴வ்யாதி⁴தஶ்ச| , ।தத்ர-கு³ருவ்யாதி⁴த ஏக꞉ ஸத்த்வப³லஶரீரஸம்ʼபது³பேதத்வால்லகு⁴வ்யாதி⁴த இவ த்³ருʼஶ்யதே, லகு⁴வ்யாதி⁴தோ(அ)பர꞉ ஸத்த்வாதீ³நாமத⁴மத்வாத்³கு³ருவ்யாதி⁴த இவ த்³ருʼஶ்யதே| ॥ ३ ॥தயோரகுஶலா꞉ கேவலம்ʼ சக்ஷுஷைவ ரூபம்ʼ த்³ருʼஷ்ட்வா(அ)த்⁴யவஸ்யந்தோ வ்யாதி⁴கு³ருலாக⁴வே விப்ரதிபத்³யந்தே|| 3 ||
।நஹி ஜ்ஞாநாவயவேந க்ருʼத்ஸ்நே ஜ்ஞேயே விஜ்ஞாநமுத்பத்³யதே| ।விப்ரதிபந்நாஸ்து க²லு ரோக³ஜ்ஞாநே உபக்ரமயுக்திஜ்ஞாநே சாபி விப்ரதிபத்³யந்தே| , ।தே யதா³ கு³ருவ்யாதி⁴தம்ʼ லகு⁴வ்யாதி⁴தரூபமாஸாத³யந்தி, ததா³ தமல்பதோ³ஷம்ʼ மத்வா ஸம்ʼஶோத⁴நகாலே(அ)ஸ்மை ம்ருʼது³ ஸம்ʼஶோத⁴நம்ʼ ப்ரயச்ச²ந்தோ பூ⁴ய ஏவாஸ்ய தோ³ஷாநுதீ³ரயந்தி| , ।யதா³ து லகு⁴வ்யாதி⁴தம்ʼ கு³ருவ்யாதி⁴தரூபமாஸாத³யந்தி, ததா³ தம்ʼ மஹாதோ³ஷம்ʼ மத்வா ஸம்ʼஶோத⁴நகாலே(அ)ஸ்மை தீக்ஷ்ணம்ʼ ஸம்ʼஶோத⁴நம்ʼ ப்ரயச்ச²ந்தோ தோ³ஷாநதிநிர்ஹ்ருʼத்ய ஶரீரமஸ்ய க்ஷிண்வந்தி| ।ஏவமவயவேந ஜ்ஞாநஸ்ய க்ருʼத்ஸ்நே ஜ்ஞேயே ஜ்ஞாநமபி⁴மந்யமாநா꞉ பரிஸ்க²லந்தி| , ॥ ४ ॥விதி³தவேதி³தவ்யாஸ்து பி⁴ஷஜ꞉ ஸர்வம்ʼ ஸர்வதா² யதா²ஸம்ʼப⁴வம்ʼ பரீக்ஷ்யம்ʼ பரீக்ஷ்யாத்⁴யவஸ்யந்தோ ந க்வசித³பி விப்ரதிபத்³யந்தே, யதே²ஷ்டமர்த²மபி⁴நிர்வர்தயந்தி சேதி|| 4 ||
-ப⁴வந்தி சாத்ர- ।ஸத்த்வாதீ³நாம்ʼ விகல்பேந வ்யாதி⁴ரூபமதா²துரே| ॥ ५ ॥த்³ருʼஷ்ட்வா விப்ரதிபத்³யந்தே பா³லா வ்யாதி⁴ப³லாப³லே|| 5 ||
।தே பே⁴ஷஜமயோகே³ந குர்வந்த்யஜ்ஞாநமோஹிதா꞉| ॥ ६ ॥வ்யாதி⁴தாநாம்ʼ விநாஶாய க்லேஶாய மஹதே(அ)பி வா|| 6 ||
।ப்ராஜ்ஞாஸ்து ஸர்வமாஜ்ஞாய பரீக்ஷ்யமிஹ ஸர்வதா²| ॥ ७ ॥ந ஸ்க²லந்தி ப்ரயோகே³ஷு பே⁴ஷஜாநாம்ʼ கதா³சந|| 7 ||
, ॥ ८ ॥இதி வ்யாதி⁴தரூபாதி⁴காரே வ்யாதி⁴தரூபஸம்ʼக்²யாக்³ரஸம்ʼப⁴வம்ʼ வ்யாதி⁴தரூபஹேதுவிப்ரதிபத்தௌ காரணம்ʼ ஸாபவாத³ம்ʼ ஸம்ʼப்ரதிபத்திகாரணம்ʼ சாநபவாத³ம்ʼ நிஶம்ய, ப⁴க³வந்தமாத்ரேயமக்³நிவேஶோ(அ)த꞉ பரம்ʼ ஸர்வக்ரிமீணாம்ʼ புரீஷஸம்ʼஶ்ரயாணாம்ʼ ஸமுத்தா²நஸ்தா²நஸம்ʼஸ்தா²நவர்ணநாமப்ரபா⁴வசிகித்ஸிதவிஶேஷாந் பப்ரச்சோ²பஸம்ʼக்³ருʼஹ்ய பாதௌ³|| 8 ||
! ; ; , , , ॥ ९ ॥அதா²ஸ்மை ப்ரோவாச ப⁴க³வாநாத்ரேய꞉-இஹ க²ல்வக்³நிவேஶ! விம்ʼஶதிவிதா⁴꞉ க்ரிமய꞉ பூர்வமுத்³தி³ஷ்டா நாநாவிதே⁴ந ப்ரவிபா⁴கே³நாந்யத்ர ஸஹஜேப்⁴ய꞉; தே புந꞉ ப்ரக்ருʼதிபி⁴ர்விப⁴ஜ்யமாநாஶ்சதுர்விதா⁴ ப⁴வந்தி; தத்³யதா²-புரீஷஜா꞉, ஶ்லேஷ்மஜா꞉, ஶோணிதஜா, மலஜாஶ்சேதி|| 9 ||
।தத்ர மலோ பா³ஹ்யஶ்சாப்⁴யந்தரஶ்ச| ।தத்ர பா³ஹ்யமலஜாதாந் மலஜாந் ஸம்ʼசக்ஷ்மஹே| ; ; ; , ; , ; , ; , , ॥ १० ॥தேஷாம்ʼ ஸமுத்தா²நம்ʼம்ருʼஜாவர்ஜநம்ʼ; ஸ்தா²நம்ʼ-கேஶஶ்மஶ்ருலோமபக்ஷ்மவாஸாம்ʼஸி; ஸம்ʼஸ்தா²நமணவஸ்திலாக்ருʼதயோ ப³ஹுபாதா³ஶ்ச; வர்ணக்ருʼஷ்ண꞉, ஶுக்லஶ்ச; நாமாநியூகா꞉, பிபீலிகாஶ்ச; ப்ரபா⁴வ꞉கண்டூ³ஜநநம்ʼ, கோட²பிட³காபி⁴நிர்வர்தநம்ʼ ச; சிகித்ஸிதம்ʼ து க²ல்வேஷாமபகர்ஷணம்ʼ, மலோபகா⁴த꞉, மலகராணாம்ʼ ச பா⁴வாநாமநுபஸேவநமிதி|| 10 ||
; ; , ; ; , , , , , ; , , ; , ॥ ११ ॥ஶோணிதஜாநாம்ʼ து க²லு குஷ்டை²꞉ ஸமாநம்ʼ ஸமுத்தா²நம்ʼ; ஸ்தா²நம்ʼரக்தவாஹிந்யோ த⁴மந்ய꞉; ஸம்ʼஸ்தா²நமணவோ வ்ருʼத்தாஶ்சாபாதா³ஶ்ச, ஸூக்ஷ்மத்வாச்சைகே ப⁴வந்த்யத்³ருʼஶ்யா꞉; வர்ண꞉தாம்ர꞉; நாமாநிகேஶாதா³, லோமாதா³, லோமத்³வீபா꞉, ஸௌரஸா, ஔடு³ம்ப³ரா, ஜந்துமாதரஶ்சேதி; ப்ரபா⁴வ꞉கேஶஶ்மஶ்ருநக²லோமபக்ஷ்மாபத்⁴வம்ʼஸ꞉, வ்ரணக³தாநாம்ʼ ச ஹர்ஷகண்டூ³தோத³ஸம்ʼஸர்பணாநி, அதிவ்ருʼத்³தா⁴நாம்ʼ ச த்வக்ஸிராஸ்நாயுமாம்ʼஸதருணாஸ்தி²ப⁴க்ஷணமிதி; சிகித்ஸிதமப்யேஷாம்ʼ குஷ்டை²꞉ ஸமாநம்ʼ, தது³த்தரகாலமுபதே³க்ஷ்யாம꞉|| 11 ||
; , ; , , ; , , , , , , ; , , , , , , , , , , , ॥ १२ ॥ஶ்லேஷ்மஜா꞉ க்ஷீரகு³ட³திலமத்ஸ்யாநூபமாம்ʼஸபிஷ்டாந்நபரமாந்நகுஸும்ப⁴ஸ்நேஹாஜீர்ணபூதிக்லிந்நஸம்ʼகீர்ணவிருத்³தா⁴ஸாத்ம்யபோ⁴ஜநஸமுத்தா²நா꞉; தேஷாமாமாஶய꞉ ஸ்தா²நம்ʼ, தே ப்ரவர்த⁴மாநாஸ்தூர்த்⁴வமதோ⁴ வா விஸர்பந்த்யுப⁴யதோ வா; ஸம்ʼஸ்தா²நவர்ணவிஶேஷாஸ்து-ஶ்வேதா꞉ ப்ருʼது²ப்³ரத்⁴வஸம்ʼஸ்தா²நா꞉ கேசித், கேசித்³வ்ருʼத்தபரிணாஹா க³ண்டூ³பதா³க்ருʼதய꞉ ஶ்வேதாஸ்தாம்ராவபா⁴ஸாஶ்ச, கேசித³ணவோ தீ³ர்க⁴ஸ்தந்த்வாக்ருʼதய꞉ ஶ்வேதா꞉; தேஷாம்ʼ த்ரிவிதா⁴நாம்ʼ ஶ்லேஷ்மநிமித்தாநாம்ʼ க்ரிமீணாம்ʼ நாமாநந்த்ராதா³꞉, உத³ராதா³꞉, ஹ்ருʼத³யசரா꞉, சுரவ꞉, த³ர்ப⁴புஷ்பா꞉, ஸௌக³ந்தி⁴கா꞉, மஹாகு³த³ஶ்சேதி; ப்ரபா⁴வோஹ்ருʼல்லாஸ꞉, ஆஸ்யஸம்ʼஸ்ரவணம், அரோசகாவிபாகௌ, ஜ்வர꞉, மூர்ச்சா², ஜ்ருʼம்பா⁴, க்ஷவது²꞉, ஆநாஹ꞉, அங்க³மர்த³꞉, ச²ர்தி³꞉ கார்ஶ்யம்ʼ, பாருஷ்யம்ʼ, சேதி|| 12 ||
; , , ; , ; , , ; , ; , , , , , ; ॥ १३ ॥புரீஷஜாஸ்துல்யஸமுத்தா²நா꞉ ஶ்லேஷ்மஜை꞉; தேஷாம்ʼ ஸ்தா²நம்ʼ பக்வாஶய꞉, தே ப்ரவர்த⁴மாநாஸ்த்வதோ⁴ விஸர்பந்தி, யஸ்ய புநராமாஶயாபி⁴முகா²꞉ ஸ்யுர்யத³ந்தரம்ʼ தத³ந்தரம்ʼ தஸ்யோத்³கா³ரநி꞉ஶ்வாஸா꞉ புரீஷக³ந்தி⁴ந꞉ ஸ்யு꞉; ஸம்ʼஸ்தா²நவர்ணவிஶேஷாஸ்துஸூக்ஷ்மவ்ருʼத்தபரீணாஹா꞉ ஶ்வேதா தீ³ர்கா⁴ ஊர்ணம்ʼஶுஸம்ʼகாஶா꞉ கேசித், கேசித் புந꞉ ஸ்தூ²லவ்ருʼத்தபரீணாஹா꞉ ஶ்யாவநீலஹரிதபீதா꞉; தேஷாம்ʼ நாமாநி ககேருகா꞉, மகேருகா꞉, லேலிஹா꞉; ஸஶூலகா꞉, ஸௌஸுராதா³ஶ்சேதி; ப்ரபா⁴வ꞉-புரீஷபே⁴த³꞉, கார்ஶ்யம்ʼ, பாருஷ்யம்ʼ, லோமஹர்ஷாபி⁴நிர்வர்தநம்ʼ ச, த ஏவ சாஸ்ய கு³த³முக²ம்ʼ பரிதுத³ந்த꞉ கண்டூ³ம்ʼ சோபஜநயந்தோ கு³த³முக²ம்ʼ பர்யாஸதே, த ஏவ ஜாதஹர்ஷா கு³த³நிஷ்க்ரமணமதிவேலம்ʼ குர்வந்தி; இத்யேஷ ஶ்லேஷ்மஜாநாம்ʼ புரீஷஜாநாம்ʼ ச க்ரிமீணாம்ʼ ஸமுத்தா²நாதி³விஶேஷ꞉|| 13 ||
।சிகித்ஸிதம்ʼ து க²ல்வேஷாம்ʼ ஸமாஸேநோபதி³ஶ்ய பஶ்சாத்³விஸ்தரேணோபதே³க்ஷ்யாம꞉| , , ॥ १४ ॥தத்ர ஸர்வக்ரிமீணாமபகர்ஷணமேவாதி³த꞉ கார்யம்ʼ, தத꞉ ப்ரக்ருʼதிவிகா⁴த꞉, அநந்தரம்ʼ நிதா³நோக்தாநாம்ʼ பா⁴வாநாமநுபஸேவநமிதி|| 14 ||
; , ; , , , ; ।தத்ராபகர்ஷணம்ʼஹஸ்தேநாபி⁴க்³ருʼஹ்ய விம்ருʼஶ்யோபகரணவதா(அ)பநயநமநுபகரணேந வா; ஸ்தா²நக³தாநாம்ʼ து க்ரிமீணம்ʼ பே⁴ஷஜேநாபகர்ஷணம்ʼ ந்யாயத꞉, தச்சதுர்வித⁴ம்ʼ; தத்³யதா²-ஶிரோவிரேசநம்ʼ, வமநம்ʼ, விரேசநம், ஆஸ்தா²பநம்ʼ ச; இத்யபகர்ஷணவிதி⁴꞉| , ; ।ப்ரக்ருʼதிவிகா⁴தஸ்த்வேஷாம்ʼ கடுதிக்தகஷாயக்ஷாரோஷ்ணாநாம்ʼ த்³ரவ்யாணாமுபயோக³꞉, யச்சாந்யத³பி கிம்ʼசிச்ச்²லேஷ்மபுரீஷப்ரத்யநீகபூ⁴தம்ʼ தத் ஸ்யாத்; இதி ப்ரக்ருʼதிவிகா⁴த꞉| ।அநந்தரம்ʼ நிதா³நோக்தாநாம்ʼ பா⁴வாநாமநுபஸேவநம்ʼ-யது³க்தம்ʼ நிதா³நவிதௌ⁴ தஸ்ய விவிர்ஜநம்ʼ ததா²ப்ராயாணாம்ʼ சாபரேஷாம்ʼ த்³ரவ்யாணாம்| ।இதி லக்ஷணதஶ்சிகித்ஸிதமநுவ்யாக்²யாதம்| ॥ १५ ॥ஏததே³வ புநர்விஸ்தரேணோபதே³க்ஷ்யதே|| 15 ||
।அதை²நம்ʼ க்ரிமிகோஷ்ட²மாதுரமக்³ரே ஷட்³ராத்ரம்ʼ ஸப்தராத்ரம்ʼ வா ஸ்நேஹஸ்வேதா³ப்⁴யாமுபபாத்³ய ஶ்வோபூ⁴தே ஏநம்ʼ ஸம்ʼஶோத⁴நம்ʼ பாயயிதா(அ)ஸ்மீதி க்ஷீரகு³ட³த³தி⁴திலமத்ஸ்யாநூபமாம்ʼஸபிஷ்டாந்நபரமாந்நகுஸும்ப⁴ஸ்நேஹஸம்ʼப்ரயுக்தைர்போ⁴ஜ்யை꞉ ஸாயம்ʼ ப்ராதஶ்சோபபாத³யேத் ஸமுதீ³ரணார்த²ம்ʼ க்ரிமீணாம்ʼ கோஷ்டா²பி⁴ஸரணார்த²ம்ʼ ச பி⁴ஷக்| ॥ १६ ॥அத² வ்யுஷ்டாயாம்ʼ ராத்ர்யாம்ʼ ஸுகோ²ஷிதம்ʼ ஸுப்ரஜீர்ணப⁴க்தம்ʼ ச விஜ்ஞாயாஸ்தா²பநவமநவிரேசநைஸ்தத³ஹரேவோபபாத³யேது³பபாத³நீயஶ்சேத் ஸ்யாத் ஸர்வாந் பரீக்ஷ்யவிஶேஷாந் பரீக்ஷ்ய ஸம்யக்|| 16 ||
; , ; , , , ॥ १७ ॥அதா²ஹரேதி ப்³ரூயாத்-மூலகஸர்ஷபலஶுநகரஞ்ஜஶிர்துமது⁴ஶிக்³ருக²ரபுஷ்பாபூ⁴ஸ்த்ருʼணஸுமுக²ஸுரஸகுஷ்டே²ரகக³ண்டீ³ரகாலமாலகபர்ணாஸக்ஷவகப²ணிஜ்ஜ²காநி ஸர்வாண்யத²வா யதா²லாப⁴ம்ʼ; தாந்யாஹ்ருʼதாந்யபி⁴ஸமீக்ஷ்ய க²ண்ட³ஶஶ்சே²த³யித்வா ப்ரக்ஷால்ய பாநீயேந ஸுப்ரக்ஷாலிதாயாம்ʼ ஸ்தா²ல்யாம்ʼ ஸமாவாப்ய கோ³மூத்ரேணார்தோ⁴த³கேநாபி⁴ஷிச்ய ஸாத⁴யேத் ஸததமவக⁴ட்டயந் த³ர்வ்யா, தமுபயுக்தபூ⁴யிஷ்டே²(அ)ம்ப⁴ஸி க³தரஸேஷ்வௌஷதே⁴ஷு ஸ்தா²லீமவதார்ய ஸுபரிபூதம்ʼ கஷாயம்ʼ ஸுகோ²ஷ்ணம்ʼ மத³நப²லபிப்பலீவிட³ங்க³கல்கதைலோபஹிதம்ʼ ஸ்வர்ஜிகாலவணிதமப்⁴யாஸிச்ய ப³ஸ்தௌ விதி⁴வதா³ஸ்தா²பயேதே³நம்ʼ; ததா²(அ)ர்காலர்ககுடஜாட⁴கீகுஷ்ட²கைட³ர்யகஷாயேண வா, ததா² ஶிக்³ருபீலுகுஸ்தும்பு³ருகடுகாஸர்ஷபகஷாயேண, ததா²(அ)(அ)மலகஶ்ருʼங்க³வேரதா³ருஹரித்³ராபிசுமர்த³கஷாயேண மத³நப²லாதி³ஸம்ʼயோக³ஸம்ʼபாதி³தேந, த்ரிவாரம்ʼ ஸப்தராத்ரம்ʼ வா(அ)(அ)ஸ்தா²பயேத்|| 17 ||
; , ; ॥ १८ ॥ப்ரத்யாக³தே ச பஶ்சிமே ப³ஸ்தௌ ப்ரத்யாஶ்வஸ்தம்ʼ தத³ஹரேவோப⁴யதோபா⁴க³ஹரம்ʼ ஸம்ʼஶோத⁴நம்ʼ பாயயேத்³யுக்த்யா; தஸ்ய விதி⁴ருபதே³க்ஷ்யதே-மத³நப²லபிப்பலீகஷாயஸ்யார்தா⁴ஞ்ஜலிமாத்ரேண த்ரிவ்ருʼத்கல்காக்ஷமாத்ரமாலோட்³ய பாதுமஸ்மை ப்ரயச்சே²த், தத³ஸ்ய தோ³ஷமுப⁴யதோ நிர்ஹரதி ஸாது⁴; ஏவமேவ கல்போக்தாநி வமநவிரேசநாநி ப்ரதிஸம்ʼஸ்ருʼஜ்ய பாயயேதே³நம்ʼ பு³த்³த்⁴யா ஸர்வவிஶேஷாநவேக்ஷமாணோ பி⁴ஷக்|| 18 ||
।அதை²நம்ʼ ஸம்யக்³விரிக்தம்ʼ விஜ்ஞாயாபராஹ்ணே ஶைக²ரிககஷாயேண ஸுகோ²ஷ்ணேந பரிஷேசயேத்| ; ।தேநைவ ச கஷாயேண பா³ஹ்யாப்⁴யந்தராந் ஸர்வோத³கார்தா²ந் காரயேச்ச²ஶ்வத்; தத³பா⁴வே கடுதிக்தகஷாயாணாமௌஷதா⁴நாம்ʼ க்வாதை²ர்மூத்ரக்ஷாரைர்வா பரிஷேசயேத்| , ॥ १९ ॥பரிஷிக்தம்ʼ சைநம்ʼ நிவாதமாகா³ரமநுப்ரவேஶ்ய பிப்பலீபிப்பலீமூலசவ்யசித்ரகஶ்ருʼங்க³வேரஸித்³தே⁴ந யவாக்³வாதி³நா க்ரமேணோபாசரேத், விலேபீக்ரமாக³தம்ʼ சைநமநுவாஸயேத்³விட³ங்க³தைலேநைகாந்தரம்ʼ த்³விஸ்த்ரிர்வா|| 19 ||
, ॥ २० ॥யதி³ புநரஸ்யாதிப்ரவ்ருʼத்³தா⁴ஞ்சீ²ர்ஷாதா³ந் க்ரிமீந் மந்யேத ஶிரஸ்யைவாபி⁴ஸர்பத꞉ கதா³சித், தத꞉ ஸ்வேஹஸ்வேதா³ப்⁴யாமஸ்ய ஶிர உபபாத்³ய விரேசயேத³பாமார்க³தண்டு³லாதி³நா ஶிரோவிரேசநேந|| 20 ||
, , । ; ; ॥ २१ ॥யஸ்த்வப்⁴யவஹார்யவிதி⁴꞉ ப்ரக்ருʼதிவிகா⁴தாயோக்த꞉ க்ரிமீணாமத² தமநுவ்யாக்²யாஸ்யாம꞉,-மூலகபர்ணீம்ʼ ஸமூலாக்³ரப்ரதாநாமாஹ்ருʼத்ய க²ண்ட³ஶஶ்சே²த³யித்வோலூ(தூ³)க²லே க்ஷோத³யித்வா பாணிப்⁴யாம்ʼ பீட³யித்வா ரஸம்ʼ க்³ருʼஹ்ணீயாத், தேந ரஸேந லோஹிதஶாலிதண்டு³லபிஷ்டம்ʼ ஸமாலோட்³ய பூபலிகாம்ʼ க்ருʼத்வா விதூ⁴மேஷ்வங்கா³ரேஷூபகுட்³ய விட³ங்க³தைலலவணோபஹிதாம்ʼ க்ரிமிகோஷ்டா²ய ப⁴க்ஷயிதும்ʼ ப்ரயச்சே²த், அநந்தரம்ʼ சாம்லகாஞ்ஜிகமுத³ஶ்வித்³வா பிப்பல்யாதி³பஞ்சவர்க³ ஸம்ʼஸ்ருʼஷ்டம்ʼ ஸலவணமநுபாயயேத்|அநேந கல்பேந மார்கவார்கஸஹசரநீபநிர்கு³ண்டீ³ஸுமுக²ஸுரஸகுடே²ரகக³ண்டீ³ரகாலமாலகபர்ணாஸக்ஷவகப²ணிஜ்ஜ²கப³குலகுடஜஸுவர்ணக்ஷீரீஸ்வரஸாநாமந்யதமஸ்மிந் காரயேத் பூபலிகா꞉; ததா² கிணிஹீகிராததிக்தகஸுவஹாமலகஹரீதகீபி³பீ⁴தகஸ்வரஸேஷு காரயேத் பூபலிகா꞉; ஸ்வரஸாம்ʼஶ்சைதேஷாமேகைகஶோ த்³வந்த்³வஶ꞉ ஸர்வஶோ வா மது⁴விலுலிதாந் ப்ராதரநந்நாய பாதும்ʼ ப்ரயச்சே²த்|| 21 ||
।அதா²ஶ்வஶக்ருʼதா³ஹ்ருʼத்ய மஹதி கிலிஞ்ஜகே ப்ரஸ்தீர்யாதபே ஶோஷயித்வோதூ³க²லே க்ஷோத³யித்வா த்³ருʼஷதி³ புந꞉ ஸூக்ஷ்மசூர்ணாநி காரயித்வா விட³ங்க³கஷாயேண த்ரிப²லாகஷாயேண வா(அ)ஷ்டக்ருʼத்வோ த³ஶக்ருʼத்வோ வா(அ)(அ)தபே ஸுபரிபா⁴விதாநி பா⁴வயித்வா த்³ருʼஷதி³ புந꞉ ஸூக்ஷ்மாணி சூர்ணாநி காரயித்வா நவே கலஶே ஸமாவாப்யாநுகு³ப்தம்ʼ நிதா⁴பயேத்| ॥ २२ ॥தேஷாம்ʼ து க²லு சூர்ணாநாம்ʼ பாணிதலம்ʼ யாவத்³வா ஸாது⁴ மந்யேத தத் க்ஷௌத்³ரேண ஸம்ʼஸ்ருʼஜ்ய க்ரிமிகோஷ்டி²நே லேடு⁴ம்ʼ ப்ரயச்சே²த்|| 22 ||
, ।ததா² ப⁴ல்லாதகாஸ்தீ²ந்யாஹ்ருʼத்ய கலஶப்ரமாணேந சாபோத்²ய ஸ்நேஹபா⁴விதே த்³ருʼடே⁴ கலஶே ஸூக்ஷ்மாநேகச்சி²த்³ரப்³ரத்⁴நே ஶரீரமுபவேஷ்ட்ய ம்ருʼதா³வலிப்தே ஸமாவாப்யோடு³பேந பிதா⁴ய பூ⁴மாவாகண்ட²ம்ʼ நிகா²தஸ்ய ஸ்நேஹபா⁴விதஸ்யைவாந்யஸ்ய த்³ருʼட⁴ஸ்ய கும்ப⁴ஸ்யோபரி ஸமாரோப்ய ஸமந்தாத்³கோ³மயைருபசித்ய தா³ஹயேத், ஸ யதா³ ஜாநீயாத் ஸாது⁴ த³க்³தா⁴நி கோ³மயாநி விக³தஸ்நேஹாநி ச ப⁴ல்லாதகாஸ்தீ²நீதி ததஸ்தம்ʼ கும்ப⁴முத்³த⁴ரேத்| ; , ।அத² தஸ்மாத்³த்³விதீயாத் கும்பா⁴த் ஸ்நேஹமாதா³ய விட³ங்க³தண்டு³லசூர்ணை꞉ ஸ்நேஹார்த⁴மாத்ரை꞉ ப்ரதிஸம்ʼஸ்ருʼஜ்யாதபே ஸர்வமஹ꞉ ஸ்தா²பயித்வா ததோ(அ)ஸ்மை மாத்ராம்ʼ ப்ரயச்சே²த் பாநாய; தேந ஸாது⁴ விரிச்யதே, விரிக்தஸ்ய சாநுபூர்வீ யதோ²க்தா| ॥ २३ ॥ஏவமேவ ப⁴த்³ரதா³ருஸரலகாஷ்ட²ஸ்நேஹாநுபகல்ப்ய பாதும்ʼ ப்ரயச்சே²த்|| 23 ||
॥ २४ ॥அநுவாஸயேச்சைநமநுவாஸநகாலே|| 24 ||
; , , , , , , , , , , , , ; , ॥ २५ ॥அதா²ஹரேதி ப்³ரூயாத்-ஶாரதா³ந்நவாம்ʼஸ்திலாந் ஸம்ʼபதே³பேதாந்; தாநாஹ்ருʼத்ய ஸுவிஷ்பூதாந்நிஷ்பூய, ஸுஶுத்³தா⁴ந் ஶோத⁴யித்வா, விட³ங்க³கஷாயே ஸுகோ²ஷ்ணே ப்ரக்ஷிப்ய நிர்வாபயேதா³தோ³ஷக³மநாத், க³ததோ³ஷாநபி⁴ஸமீக்ஷ்ய, ஸுப்ரலூநாந் ப்ரலுஞ்ச்ய, புநரேவ ஸுநிஷ்பூதாந் நிஷ்பூய, ஸுஶுத்³தா⁴ந் ஶோத⁴யித்வா, விட³ங்க³கஷாயேண த்ரி꞉ஸப்தக்ருʼத்வ꞉ ஸுபரிபா⁴விதாந் பா⁴வயித்வா, ஆதபே ஶோஷயித்வா, உலூ(தூ³)க²லே ஸம்ʼக்ஷுத்³ய, த்³ருʼஷதி³ புந꞉ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டாந் காரயித்வா, த்³ரோண்யாமப்⁴யவதா⁴ய, விட³ங்க³கஷாயேண முஹுர்முஹுரவஸிஞ்சந் பாணிமர்த³மேவ மர்த³யேத்; தஸ்மிம்ʼஸ்து க²லு ப்ரபீட்³யமாநே யத்தைலமுதி³யாத்தத் பாணிப்⁴யாம்ʼ பர்யாதா³ய, ஶுசௌ த்³ருʼடே⁴ கலஶே ந்யஸ்யாநுகு³ப்தம்ʼ நிதா⁴பயேத்|| 25 ||
, , , ।அதா²ஹரேதி ப்³ரூயாத்-தில்வகோத்³தா³லகயோர்த்³வௌ பி³ல்வமாத்ரௌ பிண்டௌ³ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டௌ விட³ங்க³கஷாயேண, தத³ர்த⁴மாத்ரௌ ஶ்யாமாத்ரிவ்ருʼதயோ꞉, அதோ(அ)ர்த⁴மாத்ரௌ த³ந்தீத்³ரவந்த்யோ꞉, அதோ(அ)ர்த⁴மாத்ரௌ ச சவ்யசித்ரகயோரிதி| , , , ।ஏதம்ʼ ஸம்ʼபா⁴ரம்ʼ விட³ங்க³கஷாயஸ்யார்தா⁴ட⁴கமாத்ரேண ப்ரதிஸம்ʼஸ்ருʼஜ்ய, தத்தைலப்ரஸ்த²ம்ʼ ஸமாவாப்ய, ஸர்வமாலோட்³ய, மஹதி பர்யோகே³ ஸமாஸிச்யாக்³நாவதி⁴ஶ்ரித்யாஸநே ஸமாஸிச்யாக்³நாவதி⁴ஶ்ரித்யாஸநே ஸுகோ²பவிஷ்ட꞉ ஸர்வத꞉ ஸ்நேஹமவலோகயந்நஜஸ்ரம்ʼ ம்ருʼத்³வக்³நிநா ஸாத⁴யேத்³த³ர்வ்யா ஸததமவக⁴ட்டயந்| , , , , , ।ஸ யதா³ ஜாநீயாத்³விரமதி ஶப்³த³꞉, ப்ரஶாம்யதி ச பே²ந꞉, ப்ரஸாத³மாபத்³யதே ஸ்நேஹ꞉, யதா²ஸ்வம்ʼ ச க³ந்த⁴வர்ணரஸோத்பத்தி꞉, ஸம்ʼவர்ததே ச பை⁴ஷஜ்யமங்கு³லிப்⁴யாம்ʼ ம்ருʼத்³யமாநமநதிம்ருʼத்³வநதிதா³ருணமநங்கு³லிக்³ராஹி சேதி, ஸ காலஸ்தஸ்யாவதாரணாய| , , , , ।ததஸ்தமவதார்ய ஶீதீபூ⁴தமஹதேந வாஸஸா பரிபூய, ஶுசௌ த்³ருʼடே⁴ கலஶே ஸமாஸிச்ய, பிதா⁴நேந பிதா⁴ய, ஶுக்லேந வஸ்த்ரபட்டேநாவச்சா²த்³ய, ஸூத்ரேண ஸுப³த்³த⁴ம்ʼ ஸுநிகு³ப்தம்ʼ நிதா⁴பயேத்| , ; ।ததோ(அ)ஸ்மை மாத்ராம்ʼ ப்ரயச்சே²த் பாநாய, தேந ஸாது⁴ விரிச்யதே; ஸம்யக³பஹ்ருʼததோ³ஷஸ்ய சாநுபூர்வீ யதோ²க்தா|।ததஶ்சைநமநுவாஸயேத³நுவாஸநகாலே| ।ஏதேநைவ ச பாகவிதி⁴நா ஸர்ஷபாதஸீகரஞ்ஜகோஷாதகீஸ்நேஹாநுபகல்ப்ய பாயயேத் ஸர்வவிஶேஷாநவேக்ஷமாண꞉| ॥ २६ ॥தேநாக³தோ³ ப⁴வதி|| 26 ||
।ஏவம்ʼ த்³வயாநாம்ʼ ஶ்லேஷ்மபுரீஷஸம்ʼப⁴வாநாம்ʼ க்ரிமீணாம்ʼ ஸமுத்தா²நஸம்ʼஸ்தா²நவர்ணநாமப்ரபா⁴வசிகித்ஸிதவிஶேஷா வ்யாக்²யாதா꞉ ஸாமாந்யத꞉| , ; ।விஶேஷதஸ்து ஸ்வல்பமாத்ரமாஸ்தா²பநாநுவாஸநாநுலோமஹரணபூ⁴யிஷ்ட²ம்ʼ தேஷ்வேவௌஷதே⁴ஷு புரீஷஜாநாம்ʼ க்ரிமீணாம்ʼ சிகித்ஸிதம்ʼ கர்தவ்யம்ʼ, மாத்ராதி⁴கம்ʼ புந꞉ ஶிரோவிரேசநவமநோபஶமநபூ⁴யிஷ்ட²ம்ʼ தேஷ்வேவௌஷதே⁴ஷு ஶ்லேஷ்மஜாநாம்ʼ க்ரிமீணாம்ʼ சிகித்ஸிதம்ʼ கார்யம்; இத்யேஷ க்ரிமிக்⁴நோ பே⁴ஷஜவிதி⁴ரநுவ்யாக்²யாதோ ப⁴வதி| ।தமந்நுதிஷ்ட²தா யதா²ஸ்வம்ʼ ஹேதுவர்ஜநே ப்ரயதிதவ்யம்| ॥ २७ ॥யதோ²த்³தே³ஶமேவமித³ம்ʼ க்ரிமிகோஷ்ட²சிகித்ஸிதம்ʼ யதா²வத³நுவ்யாக்²யாதம்ʼ ப⁴வதி|| 27 ||
-ப⁴வந்தி சாத்ர- ।அபகர்ஷணமேவாதௌ³ க்ரிமீணாம்ʼ பே⁴ஷஜம்ʼ ஸ்ம்ருʼதம்| ॥ २८ ॥ததோ விகா⁴த꞉ ப்ரக்ருʼதேர்நிதா³நஸ்ய ச வர்ஜநம்|| 28 ||
।அயமேவ விகாரணாம்ʼ ஸர்வேஷாமபி நிக்³ரஹே| ॥ २९ ॥விதி⁴ர்த்³ருʼஷ்டஸ்த்ரிதா⁴ யோ(அ)யம்ʼ க்ரிமீநுத்³தி³ஶ்ய கீர்தித꞉|| 29 ||
।ஸம்ʼஶோத⁴நம்ʼ ஸம்ʼஶமநம்ʼ நிதா³நஸ்ய ச வர்ஜநம்| ॥ ३० ॥ஏதாவ்ஸத்³பி⁴ஷஜா கார்யம்ʼ ரோகே³ ரோகே³ யதா²விதி⁴|| 30 ||
-தத்ர ஶ்லோகௌ- ।வ்யாதி⁴தௌ புருஷௌ ஜ்ஞாஜ்ஞௌ பி⁴ஷஜௌ ஸப்ரயோஜநௌ| ॥ ३१ ॥விம்ʼஶதி꞉ க்ரிமயஸ்தேஷாம்ʼ ஹேத்வாதி³꞉ ஸப்தகோ க³ண꞉|| 31 ||
।உக்தோ வ்யாதி⁴தரூபீயே விமாநே பரமர்ஷிணா| ॥ ३२ ॥ஶிஷ்யஸம்ʼபோ³த⁴நார்தா²ய வ்யாதி⁴ப்ரஶமநாய ச|| 32 ||
॥॥இத்யக்³நிவேஶக்ருʼதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸம்ʼஸ்க்ருʼதே விமாநஸ்தா²நே வ்யாதி⁴தரூபீயவிமாநம்ʼ நாம ஸப்தமோ(அ)த்⁴யாய꞉||7||